Mick Jagger
De foto’s in Yesterday kun je je bijna niet meer voorstellen. Gedurende de jaren zestig kiekte Nico van der Stam popmusici die zich nog niet bewust waren van hun eigen aanstaande legendevorming. Yesterday is feitelijk ook een eerbetoon aan de fotograaf die zeven jaar geleden overleed en wiens foto’s werden gepubliceerd in onder veel meer Muziek Express, Aloha en VPRO Gids. De jaren zestig dus nog maar een keer, toen artiesten en platenmaatschappijen zich nog niet opzichtig bemoeiden met en eisen stelden aan een fotosessie. De tijd dat Mick Jagger ontluikende blikken in de lens wierp. Of neem die heel vroege foto van het Ierse opdondertje Van Morrison, met aandoenlijke onderlipdonshaartjes. Van der Stam’s foto’s zien er ontwapenend eenvoudig uit, soms met idiote achtergrond, recht voor de raap en een enkele keer kunstzinnig zwartwit. Wat opvalt is dat Van der Stam er vroeg bij was. De meeste foto’s zijn gemaakt toen de bands voor het eerst Nederland aandeden (o.a. Jimi Hendrix, The Who, Jim Morrison, David Bowie, Pink Floyd). Heel wat gefotografeerden reikten echter niet verder dan de status van voetnoot. Wie kent Edison Lighthouse? Cardinal Point? Of The Selfkick?
Pink Floyd
Zo mogelijk indrukwekkender zijn de bijdragen van de schrijvers Roel Bentz van den Berg, Sjoerd Kuyper en Thomas Verbogt. Mannen die de jaren zestig bewust hebben meegemaakt en als het ware van binnenuit hun persoonlijke ervaringen en anekdotes noteren. En dat doen ze ieder op hun eigen manier, prachtig en trefzeker. Het opgroeien met hindernissen (lees: meisjes!, muziek?) laten ze samenvallen met de opkomst van de rock-’n-roll die ons ingedutte landje na de jaren vijftig, eens flink opschudde. Kuyper legt de foto’s naast zich en begint aan een meeslepende en ontroerende autobiografie. Verbogt schrijft rake schetsen over de bands en zichzelf en omgekeerd. Van Corry en de Rekels, via Marie Laforet tot Pink Floyd en Golden Earrings. Kleine solo’s. Geen woord te veel. Bentz van den Berg gaat met de verbeelding aan de haal afgaande op fotodetails en beeldinterpretaties. Ach, Yesterday. Het mooiste Nederlandse popboek dat ik de laatste jaren heb gelezen en gezien.
Mijn eerste langspeelplaat is van de Spencer Davis Group, door een oom meegebracht uit Engeland, met daarop Keep On Running, I’m A Man, Somebody Help Me en Gimme Some Lovin’. Kijk, dan héb je het ergens over. De zanger is verpletterend, Stevie Winwood.
“Hij is geloof ik vijftien,” zei mijn oom.
Dat kon ik me niet voorstellen. Dat was ik zelf bijna ook.
Het nummer dat ik maar bleef draaien, ik kwam er soms zelfs ’s nachts mijn bed voor uit, was: Nobody Loves You When You’re Down And Out. De donkere intensiteit van dat nummer hield me haast voortdurend in de ban en ik dacht vaak: zo zit dat dus.
(Thomas Verbogt)
In ’72 of ’73 zat ik in een cabaretgroepje. We traden op een festival op waar Earth & Fire de hoofdact was. Na afloop werd er contant afgerekend. Ik stond samen met Jerney Kaagman bij de penningmeester. Ik moest me inspannen mijn ademhaling een normaal ritme te geven.
Jerney Kaagman.
Die avond had ze een blauw leren pak aan. Ze was heel vriendelijk.
Ze had een houten sigarendoos bij zich. Daar ging het geld in.
(Thomas Verbogt)
David Bowie
Yesterday (Uitgeverij Voetnoot, 2007, 360 blz. 25 euro)
De foto’s in Yesterday zijn ook te zien tijdens een gelijknamige tentoonstelling in het Stedelijk Museum Alkmaar. Nog te zien tot 25 maart.
