JUWELENMUZIEK

Noem mij een Nederlandse band dat muzikale en literaire verbeelding kan plaatsen in melancholiesongs en experimentele klanksculpturen. Einstürzende Neubauten dus. Van hen verscheen The Jewels; verzamelde bouwstenen uit de Supporter Project serie, waarin fans exclusief toegang krijgen tot bijzondere projecten en downloads. The Jewels is nu ook voor niet-abonnees verkrijgbaar, wat op de forumsite van de band trouwens tot de nodige irritatie leidt bij de abonnees omdat aan hen exclusiviteit was beloofd.

Opmerkelijk genoeg zit de band midden in een fase van experimenteerdrang met een stroom van al dan niet gelimiteerde releases. Ik hou het niet allemaal bij maar naar verluidt horen we vervormde stemkunst op Stimmen Reste, absurde audio art op de cd Weingeister en hebben de bandleden jarenlang bewaarde cassetteopnamen ter beschikking gesteld voor de cd Kassetten.

Het officieel uitbrengen van The Jewels is echter een goede zet; het is zomaar een van de allerbeste Neubautenalbums uit het toch al kwalitatief hoogstaande oeuvre van de Berlijners. The Jewels bestaat uit experimentele verkenningen en schetsen van songs die doen denken aan Neubautens beginperiode. Geen teutoonse zwaarmoedigheid maar verstrengelde metaalmanie die dankzij de open, heldere geluidskwaliteit uiterst toegankelijk blijkt. Mooie verpakking ook. Hardkartonnen klaphoesje om een uitvoerig foto- en tekstboekje.

Das beste von Einstürzende Neubauten:

Kollaps (1981)

Haus Der Lüge (1989)

Tabula Rasa (1993)

Ende Neu (1996)

Silence Is Sexy (2000)

Berlin Babylon (2001)

Strategies Against Architecture III (2001)

Perpetuum Mobile (2004)

The Jewels

VRAGEN ZONDER ANTWOORDEN

Dit staat nu wel vast. Het leven is niet meer dan een opeenstapeling van zinloze gebeurtenissen. Soms haal je er iets uit, soms stop je er iets in. Veel heb je er niet aan. Even is er wat variatie, je kijkt op, denkt dat er wat gebeurt, kijkt voor de zekerheid nog eens om je heen om te constateren dat er eigenlijk niks gebeurt. Het briesje dat storm dacht te wezen gaat angstvallig weer liggen. Geschrokken van het grote niks, het nietige bestaan. Gaan liggen is de gedachten ordenen. Twijfels inlijsten.

Ook wel genoemd: het leven. Zo beschouwend kom je vanzelf tot een besef, maakt niet uit wat of welk. Nakend, onafwendbaar, bijkans gebelgd. Mooi om dat woord eens te mogen gebruiken, gebelgd. Marlon Brando kijkt in A Streetcar Named Desire met gebelgde blik naar zijn tegenspelers. Vooruit, het zal vast ergens goed voor zijn om af en toe, niet te vaak natuurlijk, met de gedachten te stoeien, de mijmeringen tot je te nemen. Liefst onder het genot van een wodka jus d’orange met ijsblokjes en een schijfje citroen, met op de achtergrond Bob Dylans Blood On The Tracks per sacd. (Per wat, Harry? Inderdaad, de super audio compact disc-versie. Ik dacht doe eens gek). Nou ja, achtergrond. Op gegeven moment dringt Bob Dylan zich altijd weer naar de voorgrond.

Wist u dit? Ergernissen nemen toe naarmate de leeftijd vordert. Dit verloopt parallel aan de constatering dat er geen lelijke meisjes meer zijn. Enerzijds zien we hoe de ergernissen en irritaties zich als een ondoordringbare vesting omhoog stapelen, anderzijds worden we verblind door vrouwelijk schoon. Het onderscheidend vermogen is hierdoor ver te zoeken. Daarom. Misschien moet ik mezelf niet zo veel vragen stellen. Vragen als: wat doe ik hier eigenlijk en speel ik nog enige rol van betekenis in de dingen om me heen? Op beide vragen heb ik geen antwoord.

PROFICIAT! 60 JAAR VINYL LP

Op 21 juni 1948 presenteert Columbia Records tijdens een persconferentie in New York, De Negende Symfonie van Beethoven per langspeelplaat. Het is de geluidsdrager waar we tot op de dag vandaag zoveel plezier aan beleven: de 33-toeren lp. Kort na deze historische gebeurtenis verschijnen er weliswaar platen met een doorsnee van 25 cm, maar na 1950 blijkt de 33-toeren grammofoonplaat van 30 cm het meest geschikt om muziek mee af te spelen. De popmuziek ontdekt dit formaat vanaf pakweg het midden van de jaren vijftig, waarna de firma RCA Victor het eerste 45-toeren plaatje uitbrengt, de zogenaamde single. Ook singles worden nog altijd geperst, zij het steeds vaker als curiosa-achtig lokkertje dan als specifiek verkoopitem.

60 jaar lp dus. Reden voor een willekeurige opsomming van een aantal favoriete popalbums aller tijden. Willekeurig want dat scheelt een hoop gedoe lees: hoofdbrekens, twijfels en weer nieuwe luisterbeurten. Daar komen ze:

Slint - Spiderland

The Posies - Frosting On The Beater

Tindersticks - Tindersticks 1

Sonic Youth - Goo

Captain Beefheart - Trout Mask Replica

Talk Talk - Laughing Stock

Pink Floyd - The Dark Side Of The Moon

Velvet Underground featuring Nico – Velvet Underground featuring Nico

Love - Forever Changes

Television - Marquee Moon

Talking Heads - More Songs About Buildings And Food

United States Of America - United States Of America

Lou Reed - Berlin

This Heat - Deceit

The Gun Club – The Las Vegas Story

Calexico - The Black Light

Ok, beetje voorspelbaar lijstje. Gevoelsmechanismen spelen een niet te onderschatten rol bij het samenstellen van zo’n lijst. Eigenlijk zijn het hangblijvertjes. Platen die niet alleen bij de eerste kennismaking een verpletterende indruk achterlaten maar ook de jaren erna op de een of andere manier telkens weer verbazen en daarom aanspraak maken op vermelding in zo’n lijst. De ene indruk is de andere niet. Luisterindrukken op jonge leeftijd kun je je vaak nog tot op de dag van vandaag herinneren.

zeldzame persing in mono weegave beatles lp

Hier volgt een greep van enkele door mij op jonge leeftijd meest gedraaide albums. Zo uit mijn blote hoofd. Want ja mensen, er is een tijd geweest dat ik zelfs het aantal draaibeurten, o dwangneurose, bijhield met streepjes. Heel veel streepjes behaalden:

Neil Diamond - Hot August Night

Santana - Moonflower

Rush - A Farewell To Kings

Rolling Stones - Love You Live

Rolling Stones - Get Yer Ya Ya’s Out

Fleetwood Mac - Rumours

The Beatles - 1967-1970

Bruce Springsteen - The River

Steely Dan - Aja

Frank Zappa - Sheik Yerbouti

Duncan Browne - The Wild Places

Om maar eens wat te noemen. Het zijn deze platen die deel uit maken van mijn dna. Wat zegt dit over mij en wat zegt dit over The Rolling Stones die met liefst twee live albums deze persoonlijke muziekcanon bestieren. Geen flauw idee eerlijk gezegd.

Twee prachtige, essentiële platenboeken zijn het kloeke Albums 50 Years Of Great Recordings en voor de hoezenliefhebbers, Albums Style And Image In Sleeve Design.

Alles over platen

Filosofinyltjes:

Wanneer je een cd uit je collectie verkoopt of wegdoet mis je hem nooit. Een lp heel vaak wel.

In de groeven van de lp kun je de muziek zien. Bij een cd zie je alleen jezelf.

BRUUUUUUUUUUCE!

Bruce Springsteen and the E-Street Band, woensdagavond in de galmbak Arena, Amsterdam. Ondanks het slechte geluid, gaf Springsteen met overgave een gevarieerde set van bijna drie uur. Hoe geweldig de nummers van Springsteens recentste album Magic ook zijn, live kwamen de songs van de Amerikaanse zelfkant-trilogie Born To Run, Darkness On The Edge Of Town en The River veel beter tot hun recht. Gezien en gehoord vanuit vak 120, eerste ring.

Springsteens Because The Night met gitaarsolo van Nils Lofgren (eigen opname met mobieltje).

HOU TOCH EENS JE KOP JEROEN GRUETER

Op de site van NOS Studio Sport bevindt zich achter Jeroen Grueters kopje “onhebbelijkheden” een leegte die schreeuwt om uitleg. Alsof er over Grueter niets onhebbelijks te melden valt zeker. Welnu, ik zou hier willen invullen: Grueter vertelt onnoemelijke flauwekulverhalen tijdens de voetbalwedstijden die hij becommentarieert. Hij is de bastaardzoon van Heinze Bakker, de man die jarenlang radiocommentaar gaf tijdens wedstrijden op tv en aldus menig oogstrelende Wimbledontennispartij volkomen kapot lulde met neurotisch gezwets en niet ter zake doende opmerkingen. Grueter is ook zo’n mannetje. Gortdroog en afgemeten dreunt hij op wat je zelf ook al kunt zien. Aan emotie en inlevingsvermogen in zijn commentaar heeft Grueter een broertje dood.

Ook meent Grueter en dat is zijn grootste onhebbelijkheid, allerlei verhalen en platitudes in zijn commentaar te moeten rondstrooien. Tijdens Duitsland - Polen worden we getrakteerd op het wel en wee van de Poolse voetballers. Nogal wat spelers blijken actief in de Schotse competitie. Let wel: de Schotse competitie! Interessant om te weten natuurlijk. Bij Italië - Roemenië meent Grueter na alweer een teleurstellende Italiaanse aanval zeker te weten dat hierdoor hun zelfvertrouwen niet toeneemt. Ach, ga weg. Ook worden we geïnformeerd over de familieperikelen van een der Roemenen, namelijk dat zijn oma vlak voor aanvang van het EK is overleden.

Jeroen Grueter is een manische adhd-commentator. Omdat zulke types liever zichzelf horen praten is het “lezen” van een wedstrijd onmogelijk. Ik heb hem nog nooit kunnen betrappen op voetbaltechnisch en tactisch inzicht. Jeroen Grueter. Komend seizoen uitgebreid te horen bij Studio Sport.

DAVID BOWIE GEARRESTEERD (in 1976)

In een hotel in Rochester, New York werd op 21 maart 1976 David Bowie in de boeien geslagen. Wegens het bezit van marihuana spendeerde Bowie samen met de medegearresteerde James Osterberg, beter bekend als Iggy Pop, enkele uren in de plaatselijke politiegevangenis. Nadat Bowie de borgsom van tweeduizend dollar per persoon had betaald, werden hij en Pop vrijgelaten. Onderstaande politiefoto is afkomstig uit het archief van de Rochester Police Department.

EDWIN BRIENENS HEILLOZE HELLEVAART

De films van Edwin Brienen zijn een vigoureuze en overdadige beeldenallegorie. Experimenteel en tartend is de filmtaal van de in Berlijn woonachtige Nederlander. Films waarin de cinemawetten, zoals daar zijn een overzichtelijke kadrering en een eenduidige montage ter verheldering van een lineaire vertelling, rücksichtslos uit het raam worden gekieperd. En wat krijg je dan? Een audiovisuele hutspot van beelden die op zoek lijken naar een probleem in plaats van naar een oplossing. Dit zijn geen films, dit is is l’art de la provocation.

Bij Brienen hebben sex en geweld, relationele onderdrukking, referenties aan sm en zwarte magie de macht overgenomen. Emotioneel getinte scènes vallen op juist omdat ze worden afgewisseld door momenten van geweld dat quasi onverschillig in beeld wordt gebracht. Wil Brienen de kijker iets duidelijk maken of kijkt de “filosoof van het kwaad” Georges Bataille over zijn schouder mee? Bataille liet de grenzen van sex, geweld en de dood vervagen met zijn suggestie dat de dood het feitelijke object van de erotiek is: de duur als oplossing van onze rusteloosheid. Ook dit gedachtegoed wordt door Brienens filmische sturm und drang om zeep geholpen.

Jammer dat Brienen zichzelf zo statement-achtig etaleert. Zijn films lijken meer gimmick dan daadkracht, meer vormgeving dan inhoud, meer kitsch dan kunst. Alles is theatraal en bombastisch, het acteren al dan niet bewust gekunstelde kleinkunst, de camerabewegingen en montages uitdagend barok en bizar. Ja, en? Geestverwanten Luis Bunuel, Alejandro Jodorowski en de ‘cinema of transgression’ door Nick Zedd en Richard Kern, lieten de handelingen op een ontluisterende manier de vrije loop, welke minder is meer benadering veel meer indruk achterliet op het netvlies. Wie ooit Kern’s bruutrealistische Fingered heeft mogen aanschouwen zal deze korte film niet snel meer vergeten. In een interview noemt Brienen Rainer Werner Fassbinder als voorname invloed. Net als bij Fassbinder vervaagt bij Brienen de scheidslijn tussen hetero- en homosexualiteit; personages lijken zonder verdere uitleg ontvlambaar voor zowel de dames- als herenliefde. Maar verder houdt elke vergelijking met Fassbinder op, die toch vooral een rauwe gevoelsfilmer was.

Wat Brienen wel laat zien is het acteertalent van Esther Eva Verkaaik. Zij speelt invoelend en allesbehalve gekunsteld, de hoofdrol in Both Ends Burning, dat handelt over de fysieke en geestelijke uitputting binnen een liefdesrelatie. Hysteria, met in de hoofdrol Brienens vaste actrice Eva Dorrepaal, is de totale filmgekte losgelaten. Maakt niet uit lijkt Brienen te willen zeggen, onderga deze hellevaart en zie maar waar je uitkomt.

The Last Performance (USA/D/NL 2006)

Hysteria (D 2006)

Both End Burning (NL 2004)

Lebenspornografie (NL/D 2003)

www.edwinbrienen.com

Alle titels te koop bij o.a. www.filmfreaks.nl

MIJN TERUGKEER NAAR NEIL DIAMOND

Nou, daar zit je dan op zondagavond 25 mei temidden van duizenden Neil Diamondfans in de Ahoy in Rotterdam. Neil Diamond. Mijn eerste en eigenlijk enige echte idool. Hij die mijn tienerjaren injecteerde met een dosis liedjesmelancholie waar ik nooit meer vanaf zou komen. Erg makkelijk maakte Neil Diamond het me niet. Begin jaren tachtig haakte ik zelfs zwaar teleurgesteld af. Zijn platen werden almaar softer en gepolijster, verschikkelijk gewoon; zwierig pakkende songs maakten in die tijd plaats voor mierzoete ballades. Dat was voor de nieuwsgierige muziekontdekkingsreiziger in mij net iets teveel van het goede. Het afhaken ging zo een poosje door. Neil Diamond werd een schim uit het verleden, wiens oude platen ik slechts draaide uit een weemoedig verlangen naar zoekgeraakte bewondering. Tot 2005. Toen volgde de Grote Ommekeer met 12 Songs, een introvert meesterwerkje van de man die zijn stem en oude stiel hervond. 12 Songs ontstond onder productionele dwangdrang van Rick Rubin, die eerder de carrière van Johnny Cash’ uit het artistieke slop had gehaald.

De wens Neil Diamond ooit nog een keer live te mogen aanschouwen begon ik sindsdien weer te koesteren. Afgelopen zondagavond ging hij in vervulling. Maar ik was niet de enige. Duizenden veertig- en vijftigplussers lieten zich eveneens meeslepen met Diamonds inmiddels legendarisch te noemen oeuvre, dat zijn artistieke zwaartepunt kent van 1966 tot 1976. Klassiekers van de Amerikaanse popmuziek: Solitary Man, I’m A Believer, Sweet Caroline, Cracklin’ Rosie en godzijdank speelde hij ook de zelfbekentenishymne I Am I Said, misschien wel zijn indrukwekkendste song. Grappig dat hij zijn jaren zestig hit Cherry Cherry aankondigde met “you wanna hear some rock n’ roll”, om er doodleuk een swingende salsaschwung aan te geven.

De blazerssectie speelde een opvallende rol tijdens dit concert. De meeste songs pompten ze op met elegante zwiepers, zoals in Pretty Amazing Grace, een werkelijk prachtig nummer van Diamonds recente Home Before Dark album. Ja verdomd, Neil is weer helemaal het mannetje. Aan niets viel te merken dat hij met 67 de op een na oudste in de zaal was. De Stem haalde zo ver uit dat hij vele momenten van ontroering sloeg. In Brooklyn Roads viel de autobiografische tekst samen met de op het videoscherm getoonde 8mm-filmpjes van een jonge Neil Diamond, dollend met zijn broertje en ouders in het Brooklyn van de jaren vijftig. Ontroering was er wat mij betreft niet bij de, daar waren ze weer, drakerige ballades Hello Again, You Don’t Bring Me Flowers en Love On The Rocks. Ontroerd was in elk geval wel de vermoedelijk oudste aanwezige in de Ahoy. Die zat naast me. Eerste ring, rij 13, stoel 23. Mijn moeder. 74.

DROOM

Zo nu en dan droom ik over een platenzaak met uitsluitend zeldzame lp’s. Het paradijsje bevindt zich op loopafstand van mijn woning. Iedere dag wandel ik even naar binnen om de juweeltjes te bekijken. Ze liggen er bij alsof het de gewoonste zaak van de wereld is. Obscure bands als Open Mind, Second Hand, Igor Wakhevitch, Group 1850, mono-uitgaven van de Beatlesalbums, de eerste originele Residents-lp en meer curieuze exotica. Dat ligt hier zomaar te liggen. In mijn droom neem ik de hoezen ter hand, bekijk ze uitvoerig en, nu komt het ongelooflijke, leg ze keurig weer terug in de schappen. In mijn droom koop ik nooit een plaat. Verbazingwekkend genoeg verloopt de droom buitengewoon rustig, op het moment dat ik het vinylparadijs met lege handen verlaat schrik ik niet badend in het zweet wakker. Buitengewoon ontspannend is dit droomachtige visioen waarin alle handelingen normaal lijken en het ontwaken plezierig.

Godallemachtig, wat is er aan de hand Harry?

Word ik soms knettergek? Enkele dagen na de droom ga ik een kijkje nemen of de platenzaak met collectors items daadwerkelijk bestaat. Je weet het maar nooit. Kylie Minogue kan ook ieder moment aanbellen. Daarom. Verdomd, ik zie warempel mensen in- en uitlopen. Stel je voor, zou deze droom dan toch geen bedrog zijn? Ik merk dat ik een tikje nerveus word. Even later sta ik pal voor de etalage, ter plekke test ik het waarheidsgehalte van mijn droombeeld. Het ziet er precies zo uit als in de bewuste nacht, maar wat ik me van de droom niet herinner is de knalrode vloerbedekking.

Ik gluur door een van de ramen en zie hoe enkele dames kartonnen dozen uitpakken. Wat ze te voorschijn halen lijkt allerminst op het formaat van een grammofoonplaat. Een langwerpig voorwerp, verpakt in plastic, een centimeter of 17 schat ik. Weer een andere doos maakt een rinkelend geluid alsof twee stukken ijzertjes tegen elkaar kaatsen. Vreemd. Wat ik ook zie en hoor: geen platen, geen muziek. Mijn geest, toch al geen baken van rotsvast vertrouwen, raakt nu pas goed ontregeld. Wat dozen uitpakkende dames al niet kunnen bewerkstelligen. In plaats van platenschappen zie ik vitrines vol allerhande plastic gadgets. Plots komt een meisje op me af met in haar hand een rood zweepje. Ik doe net of ik haar niet zie en maak dat ik weg kom.

“BESCHILDER MIJN KUT MET VUURVLIEGJES”

Coil – The Ape Of Naples/The New Backwards (4lp-box, Important)
Coil – The New Backwards (cd, Threshold House)

Het kost een paar euro’s maar dan heb je ook wat. Waarschijnlijk nu toch echt de allerlaatste postume releases van de legendarische groep Coil, scheppers van de muzikale verwarring, van het provocatieve en ondoorgrondelijke. Opgericht door Peter Christopherson en Jhonn Balance, zag Coil in 2004 de muzikale activiteiten abrupt een halt toegeroepen door het overlijden van Balance. In staat van vergaande dronkenschap verwisselde Balance de huiselijke wenteltrap voor The Anal Staircase en viel pardoes naar beneden. Min of meer als eerbetoon aan Balance is van Coil een bijzondere vinylversie verschenen van het album The Ape Of Naples. In een stevige, kartonnen schuifdoos bevinden zich vier lp’s met artwork van Balance’ voormalige partner Ian Johnstone.

The Ape Of Naples bevat in feite al dan niet herbewerkte kliekjes uit de Coil-archieven. Resten die toch maar mooi en tijdloos zijn blijven glanzen van visionaire verbeeldingskracht. Op de luxueuze vinylversie is The Ape Of Naples verdeeld over drie platen met op de a-kanten de muziek en op de keerzijdes een overigens niet al te bijzondere ets.

Ondanks de poging van Nine Inch Nails’ frontman Trent Reznor om Coil aan zijn Nothinglabel te binden, liep deze overeenkomst uiteindelijk op niets uit. Het eigenzinnige Britse tweetal had weinig trek in het zakelijke aspect, zoals vergaderingen met labelmanagers en advocaten. Toch nam Coil in 1996 een geheel volwaardig album op. Backwards is om onduidelijke, maar ik vermoed uit artistiek redenen, nooit verschijnen. Dus groeide Backwards uit tot de Smile van de avant-garde; indachtig het gemythologiseerde want nonexistente Beach Boysalbum. De aan The Ape Of Naples toegevoegde vierde plaat biedt onder de noemer The New Backwards een glimp van de originele opnamen. Overigens zond het radioprogramma NOS Supplement enkele jaren geleden een vier uur durende documentaire uit over Coil, waarin vier originele tracks van Backwards werden gedraaid. Onlangs hoorde ik de opname nog eens terug en moest wederom vaststellen dat Backwards zeker niet tot de doorwrochtere Coilalbums behoort.

Backwards is desondanks typisch Coil. De muziek is een ritueel: bedwelmend en bezwerend, maar wordt in tegenstelling tot menig ander Coilalbum nooit meeslepend. Als vanouds zijn er opvallende teksten. In Paint Me As A Dead Soul heet het “paint my cunt with dragonflies”. Halverwege de jaren negentig varieerde Coil in toenemende mate op house en techno. De cd-versie van Backwards, dat los van de lp-box te koop is via de Coil-site Threshold House, laat horen hoezeer Christopherson en Balance destijds de dance omarmden. Met terugwerkende kracht is Backwards ter completering van de Coil-canon beslist een aanwinst. Wie weet groeit het de komende jaren zelfs uit tot mijlpaal met verreikende invloed, welke status immers ook veel andere Coil-platen stilaan hebben gekregen. Luister eens naar de recentste Radiohead-cd en hoor de overeenkomsten.

(deels eerder gepubliceerd op www.cut-up.com)