Factory Records tussen vorm en verbeelding tussen Joy Division en Happy Mondays

Joy Division – Substance (ontwerp: Peter Saville)

Low-Life bevatte zwart-wit documentaire foto’s, voor Brotherhood gebruikte ik ruwe constructiematerialen. Dit zijn mijn Kleincovers.“ Aan het woord is Peter Saville, in 1985 bezeten van Yves Klein, de Franse schilder van onder meer het monochroom blauw. Tegenwoordig wordt Saville gezien als een vooraanstaand kunstenaar; voor muziekkenners is hij dé ontwerper van de platenhoezen voor befaamde platenlabel Factory Records. In de eerste editie van het Engels-Nederlandse kunstmagazine Elephant staat een uitgebreid artikel over Saville.

Platenmaatschappij Factory dankt zijn faam natuurlijk in de eerste plaats aan de bands die het label op de kaart hebben gezet: Joy Division en New Order.  Datzelfde gebeurde in de jaren negentig nog eens nadrukkelijk door die andere beruchte band uit Manchester, Happy Mondays. Dan heb je meteen de weinige muzikale hoogtepunten van Factory opgesomd. Nogal wat releases van het label klinken achteraf gezien namelijk flink gedateerd. En wie kent ze nog? Stockholm Monsters? Section 25? The Wake? De introverte jazzfunk van A Certain Ratio?

Section 25 7" (ontwerp: Ben Kelly & Peter Saville)
Section 25 7″ (ontwerp: Ben Kelly & Peter Saville)

Tegenwoordig wordt Factory geroemd om zijn albumhoezen die blaken van kunstzinnige tijdloosheid; ze staan afgebeeld in het prachtig verzorgde bladerboek Factory Records The Complete Graphic Album. De grappige aandrang om alles wat met Factory te maken had te nummeren, is aan deze uitgave niet voorbij gegaan; het boek gaat de geschiedenis in met het Factorycatalogusnummer Fac 461. Zelfs de tandartsrekening van Joy Divisionmanager Rob Gretton kreeg een nummer toebedeeld, Fac 99 om precies te zijn.

New Order – Brotherhood (ontwerp: Peter Saville)

Mede beïnvloed door de niet-gecentreerde typografie van graficus Jan Tschichold wist Peter Saville donders goed dat ook de muziekliefhebber ontvankelijk is voor het visuele aspect van een albumhoes. Saville’s ontwerpen hielden het midden tussen vorm en verbeelding. Bandnaam en songtitels schitterden meestal door afwezigheid of moest je met een vergrootglas zoeken op de binnenhoes. Veel van de door hem ontworpen hoezen leken een soort codering, een verborgen samenzwering tussen label, artiest en platenkoper.

A factory Sample (ontwerp:
various – A Factory Sample 7″ (ontwerp: Peter Saville)

Maar er was ook kritiek. Popessayist Jon Savage verweet Factory de vormgever belangrijker te maken dan de muzikant. Een verwijt dat de in 2007 overleden labelbaas Tony Wilson zich blijkbaar aantrok. Diezelfde Wilson werd trouwens ter aarde besteld in begrafeniskist Fac 501.

Eind jaren tachtig ging namelijk een nieuwe garde designers aan de slag met de platenhoezen en daarmee ook met het imago van Factory. De hermetische semiotiek van Saville maakte plaats voor ontwerpen die prominent de naam van de artiest en albumtitel toonden. Hoezen schreeuwden bontgekleurd om aandacht terwijl de lettertypes van uitbundigheid bijkans van de hoes stuiterden.

De ontwerpen van Central Station Design weerspiegelden niettemin haarfijn het op pillen en house draaiende ‘Madchester’, de succesvolle raves in de Factoryclub The Hacienda (Fac 151!), en de ook in commercieel opzicht succesvolle, grillige dancepop van Happy Mondays. Dit boek verzamelt over ruim 200 pagina’s voorbeeldig alle hoezen van Factory Records. Hoezen die vaak meer beloofden dan de inhoud waarmaakte.

Happy Mondays – Pills ‘N’ Thrills And Bellyaches (ontwerp Central Station Design)

Factory Records The Complete Graphic Album – Matthew Robertson (Thames & Hudson 2006)

Central Station Design

2 thoughts on “Factory Records tussen vorm en verbeelding tussen Joy Division en Happy Mondays

  1. inderdaad, heel leuke hoezen bij factory. jammer dat de re-release van omd niet meer de hoes van peter saville had. het hoesontwerp voor fac 2 is natuurlijk schitterend. verder ken ik de groepen wel die op factory zaten. zou je verde nog een keer aandacht willen besteden aan de hoezen van soviet france.

    • Ken er een paar van, heb zelf die ten inch met dakbedekkingsmateriaal. Muzikaal vind ik ZF beetje saai op den duur.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s