DE HANDREIKING VAN BANKSY – WALL AND PIECE BOEK

Engagement en humor gaan meestal niet samen door een deur. De verkondiger van het engagement is bang dat hij niet serieus genomen wordt wanneer hij zijn boodschap gepaard laat gaan met een kwinkslag. In zulke gevallen wordt het engagement algauw een preek voor eigen parochie. Een van de weinige keren waarbij een gevoel voor het komische de maatschappelijk boodschap naar een hoger plan tilt, is bij de muziek van de legendarische Dead Kennedys wezen. De hardcorepunkband van Jello Biafra doopte het venijn van het engagement met satanisch genoegen in teksten en songtitels (Holiday On Cambodia). Dead Kennedys begrepen het universele van de scherts waardoor de boodschap luid en duidelijk overkwam.

De kunstenaar die geen kunstenaar wil zijn, de Brit Banksy, balt engagement en humor samen met cynisme, vervreemding en provocatie. Dat maakt van hem meer dan de graffitikunstenaar die velen nog in hem zien. Banksy’s werk zet op het verkeerde been in een omgeving die hierdoor op een rare manier kantelt. Het creëren van een tegenstelling is Banksy’s sterkste strijdmiddel. Zo schildert hij op een afscheidingsmuur voor de Palestijnen in Oost Jeruzalem doodleuk een gefingeerde doorkijk-idylle met palmbomen. Het maakt zijn kunst lucide in plaats van zwaar op de hand, wat op zich al reden is voor verwarring.

Banksy is met zijn anonieme bestaan, over zijn ware identiteit bestaan hooguit vermoedens, net zo ongrijpbaar als de rat die in sjabloonvorm in vele gedaanten op muren en gebouwen in Londen opduikt. Zien veel mensen in het knaagdier ongedierte, voor Banksy is de rat zijn muze: “Als je smerig, onbelangrijk en ongeliefd bent, dan zijn ratten het ultieme rolmodel”.

Banksy integreert zijn afbeeldingen en teksten in een omgeving zonder dat de omgeving dit in de gaten heeft. De slogans die hij bij wijze van waarschuwing achterlaat op muren en borden ontlenen hun kracht juist aan diezelfde omgeving waarin ze zijn geplaatst. Bij sommige werken in Banksy’s boek Wall And Piece wordt het het aantal uren en dagen vermeldt dat ze onopgemerkt in een museum of in de openbaarheid te zien zijn geweest. Dat varieert van enkele minuten, omdat een werk simpelweg van de muur valt door de slechte lijm, tot enkele weken eer suppoosten een schilderij zien hangen dat niet bij de tentoonstelling hoort. En dan is er altijd nog de politie die Banksy’s graffiti na een poosje laat verwijderen. Banksy: “Het is frustrerend als de enige mensen met goede foto’s van je kunst van de politie zijn”.

Jeroen Brouwers schreef ooit “niets bestaat dat niet iets anders aanraakt”. Dit geldt zeker voor het werk van Banksy dat zich op meerdere niveau’s afspeelt. Omgeving, afbeelding en toeschouwer zijn context en samenhang. De straat als museum, de passant als criticus. Banksy reikt de hand, raakt aan en weerkaatst. In Wall And Piece, waarvan eind 2009 een Nederlandse vertaling verscheen, zegt hij over een kunstwerk dat hij eigenhandig aan de muur van het Museum Of Modern Art hing: “Nadat ik het werk had opgehangen, duurde het vijf minuten voor er iets gebeurde. Een stroom mensen wandelde er op af, staarde en liep, enigszins verwilderd en een beetje voor de gek gehouden, weg. Ik voelde me een echte hedendaagse kunstenaar.”

Of hij het leuk vindt of niet, Banksy is inmiddels een grote meneer in de kunstwereld. Dankbaar nemen museums zijn werk dat hij tijdens een onaangekondigd bezoek stiekem achterlaat op in hun vaste collectie. Beroemdheden als Angelina Jolie behoren tot zijn grootste bewonderaars. Voor iemand die het establishment afwijst moet het een vreemde gewaarwording zijn.

Reden voor Banksy zijn koers te verleggen naar kleinschalige, fluxus-achtige happenings. Zo verwisselde hij vijfhonderd cd’s van Paris Hilton voor eenzelfde aantal met eigen werk, persifleerde hij de zeefdrukstijl van Andy Warhol, maakte ontwerpen voor platenhoezen en vertoonde een documentaire over graffitikunstenaars in een door hemzelf gedecoreerde en geimproviseerde bioscoop in de Londense metro.

Het prachtige Wall And Piece verzamelt vooral de visuele kunst die Banksy maakte tot en met 2005. Het is goed dat dit boek er nu is in een Nederlandse vertaling. Veel te vertalen viel er overigens niet. De enige teksten zijn citaten en statements van Banksy; geen hoogdravende essays van  kunsthistorici of andere wervende passages. “Het is uitgesloten dat u een quote van ons zult krijgen voor de achterkant van dit boek”, aldus een woordvoerder van de Metropolitan Police.

Banksy – Wall And Piece (boek, Lebowski 2009)

Banksy


Een gedachte over “DE HANDREIKING VAN BANKSY – WALL AND PIECE BOEK

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s