BANKSY FILM EXIT THROUGH THE GIFT SHOP

Banksy is een kunstenaar die geen kunstenaar wil zijn. Maar stiekem toch ook weer wel. Zijn naam wordt met toenemend ontzag uitgesproken door kunstliefhebbers die zijn werk hebben ontdekt. Werk dat nu eens niet in de vertrouwde omgeving van een museum hangt, maar gebouwen, muren, platenhoezen en voorwerpen siert. Werk dat een continue toestand laat zien van engagement, humor, cynisme en verwarring. Dat maakt van Banksy zo veel meer dan de graffitikunstenaar die velen nog in hem zien.

Exit Through The Gift Shop is een ‘documentaire’ van Banksy waarin hij op speelse en verwarrende wijze de kamikazekunstenaars van de straat volgt. Kamikaze omdat ze met halsbrekende toeren en nervositeit hun werk doen; steeds meer hoeken en straten zijn voorzien van bewakingscamera’s die de kans op arrestatie vergroten. Toch is de film niet zwaar op de hand. De opzet typeert de in anonimiteit bivakkerende Banksy: een provocerende mix van humor en satire.

Banksy doet of hij aan de haal is gegaan met een door ene Thierry Guetta begonnen documentaire over graffiti. Waar graffiti de maker centraal stelt, gaat het bij straatkunst immers om het beeld, het werk en het effect. Exit Through The Gift Shop buigt van graffiti naar de kunst van de street art. En reken maar dat het kunst is. Zeker wanneer Shepard Fairey wordt opgevoerd. Fairey werd wereldberoemd met Hope, een pastelkleurige poster van president Obama als iconografisch antwoord op het beeld van Che Guevara.

Maar Banksy zou Banksy niet zijn als hij de omslag die street art maakte, van subcultuur naar kunst voor de elite, niet ook aan de kaak stelt. Ook Guetta maakt een radicale ommekeer. In de eerste helft van de film zien we hem als ‘documentairemaker’, daarna blijkt hij onder het pseudoniem Mr Brainwash door te breken als ‘street art kunstenaar’. Wat Banksy met het personage Mr Brainwash aantoont is hoe het establishment vervolgens de street art bijna doodknuffelt, waarbij ook de integriteit van de kunstenaar in twijfel wordt getrokken. Min of meer dan. Want de film kan ook gezien worden als eerbetoon aan de echte Mr Brainwash, Banksy’s Amerikaanse street art kameraad in het ‘kwaad’. Voor zover deze Mr Brainwash daadwerkelijk uit een persoon bestaat en niet de samenzwering is van een collectief kunstenaars. Hoe het ook zij, Banksy speelt een slim spel met het verwachtingspatroon van kijker en kunstliefhebber met deze ‘documentaire’ in een documentaire in een ‘documentaire’. Maar eigenlijk weet je bijna anderhalf uur niet waarnaar je kijkt.

De schrijver Jeroen Brouwers schreef ooit “niets bestaat dat niet iets anders aanraakt”. Omdat het werk van Banksy zich op meerdere niveaus afspeelt, waarin omgeving, afbeelding en toeschouwer context en samenhang is, wordt de straat museum en de passant toeschouwer en criticus. Banksy reikt de hand, raakt aan en weerkaatst, met als onderliggende vraag wat kunst is en wat commercie.

Banksy – Exit Through The Gift Shop (UK/USA 2010, muziek: o.a. Geoff Barrows (Portishead))

One thought on “BANKSY FILM EXIT THROUGH THE GIFT SHOP

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s