THEO LENARTZ ‘IK DENK NOOIT AAN KUNST’

Een dag voor zijn drieenzeventigste verjaardag ontmoeten we de kunstenaar in zijn monumentale pand aan de Valkenburgerweg in Heerlen. Aan niets is te merken dat Theo Lenartz de pensioengerechtigde leeftijd is gepasseerd. Type montere, bereidwillige verteller. Zijn werk scheert rakelings langs stromingen en stijlen uit de kunst van de twintigste eeuw. Ook dat werk vertelt een verhaal.

De kunst van Lenartz is bekender dan de kunstenaar. In Heerlen is nogal wat van hem te zien, voor wie er oog voor heeft tenminste. Een van de markantste werken is de veertig meter lange watervalfontijn tussen winkelcentrum ‘t Loon en de Promenade, al is deze wegens een verbouwing inmiddels verwijderd. De materialen waarmee Lenartz werkt zijn niet altijd voor de hand liggend. In zijn huis hangt een collage van aluminium wegwerpschaaltjes. Als je zijn doeken nauwkeurig bekijkt zie je felgekleurde stroken die in balans worden gehouden door kordaat gerangschikte nietjes. Pop-art, collagekunst, abstract expressionisme. Wandreliëfs, glas, interieurs, sculpturen, de openbare ruimte. Ook dat is het atelier van Lenartz. Alleskunner, levenskunstenaar. “Ik denk nooit aan kunst”.

“Mijn eerste atelier had ik in de Caumermolen, al was dat meer een stal. Romantiek reumatiek, haha. De mensen denken ah, romantisch, op zolder, in kelders of boerderijen, maar ik ben iemand die graag werkt in grote ruimtes waar licht is en waar je afstand kunt nemen, waar je kunt filosoferen over je werk. Op een gegeven moment ontdek je bij jezelf een groeiproces. Dan pak je een muziekinstrument of een potlood. Tekenen kan iedereen. Alles in het leven is eigenlijk getekend. Een fles, een kom, een kast of lamp zijn ontstaan uit kleine schetsjes. Mijn broer Frans tekende heel veel, hij was van jongs af aan een realistisch tekenaar. Hij maakte grote billboards en reclameborden voor het Royaltheater.

Mijn moeder was erg muzikaal. Ze zong in een koor. Zij was over de grens gezet, gevlucht uit Duitsland. Wij woonden toen op de Sittarderweg. Op de Grasbroekerweg ging ik naar de lagere school. Daarna kwam ik op de ambachtsschool en heb ik een tijdje gewerkt bij een meubelfabriek. Op gegeven moment ben ik zelf gaan tekenen. Al vrij snel ben ik toen mijn eigen atelier begonnen en gaan studeren op de Jan van Eyckacademie bij professor Jaap Min.

‘Jongens, ik wil graag meedoen’. Zo benaderde ik Vroom & Dreesmann in Heerlen voor een project. Toen maakte ik driedimensionale objecten van kippengaas en bouwmaterialen. Dat was in 1961. Het werk van Andy Warhol kende ik niet eens. Later, toen ik in New York was, kwam ik in aanraking met pop-art. Ik hou er van niet alleen maniëristisch te werken, dan wordt het een maniertje met alleen verf op doek. Ik hou er van om van het doek af te komen, door gebruik te maken van mixed media, gemengde technieken, met assemblages en collages. Je schildert dan wel op een plat vlak, maar ik wil het zo gebruiken dat je ruimtelijk bezig bent, dat je meer structuur in je werk krijgt. Ik vind het heerlijk om met materialen te werken. Ik haal mijn materiaal overal vandaan. We leven in een weggooitijdperk. Ooit heb ik een werk gemaakt van gescheurde hemden. Er was een keer een hele gedoe toen de politie mij uit huis sleepte omdat ik nog parkeerboetes moest betalen. 75 gulden. Ze scheurden bijna mijn hemd van mijn lijf om me mee te krijgen. Dat was best een agressieve daad van ze, met zijn drieën. Daar heb ik naderhand een object van gescheurde hemden van gemaakt. Wilt u een kop koffie?

Ik ben bezig met kleurklanken. Met vorm en beweging. Waarbij je moet nadenken. Een dialoog op gang moet brengen. Dat blijft toch de oerbasis. De elementen waarin wij als organisch objectje rondkruipen tot het licht hier over ons is komen schijnen en we een gevecht aangaan met dag en nacht, met goed en kwaad, met mooi en lelijk, met hard en zacht. Allemaal tegenstellingen. Voor de Biënnale van Florence maakte ik lineair werk van rubberen slangen, knoopachtige labyrinten in geelblauwe bewegingen. Ik vergelijk dat met landkaarten en plattegronden. Ik ben gek op oude landkaarten.

Je moet door het labyrint durven lopen, onderweg zijn. Op gegeven moment kom je er niet meer door, is het bergop rijden, bergaf gaan en durven een andere weg in te slaan. Sommige mensen zijn daar bang voor, zijn liever veilig. Ik vind het heerlijk om in mijn eentje naar een stad te gaan om alles zelf uit te zoeken, mijn weg te vinden in een labyrint. Kijk hier, ik wil u iets laten zien. Toen ik jaar vijf was vond ik bij mijn moeder in de kast dit boek, Handbuch für Reisende. Is van 1879, Leipzig. Dit is zo mooi:

‘Wer reisen will der schweigt,
sei still, gehe stehts ein Schritt,
nehme nicht viel mit,
tret am frühen Morgen,
und lasse heim die Sorgen’.

Kunst maken is niet weten hoe je elke dag verder hobbelt. Soms verandert dat in emotioneel en expressief werk, of je kiest voor aftasten, afwegen, uitmeten in kleur, vorm, repetitie. Groeiend naar een punt van totale expressie, naar minimalisme, naar rust waardoor er een nieuwe spanning ontstaat, die weer nieuwe spanning uitlokt in emotionele gevoelens en uitdrukkingen. Je ziet van alles, je hoort van alles. Je ontdekt kleur, vorm, structuur, beweging. Ik denk nooit aan kunst. En kunst maken, daar heb ik nooit aan gedacht.

Ik denk aan dingen waar ik nieuwsgierig naar ben, onderweg te zijn, dingen te doen. Dat wordt dan in een lijst geduwd om aan mensen te laten zien. Op gegeven moment word je populair en denk je, hé ik kan daar van leven, ik schilder door en heb mijn werk gevonden. Ik heb nooit de oude route willen terug volgen door werk te gaan maken wat de mensen graag wilden. Dan hou je jezelf voor de gek. Dan ga tegen je eigen geweten in. Het gaat altijd om jezelf. Wie ben je, waar ga je naartoe? Het is een hele kunst om van kunst te leven.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s