HET VERLEDEN IN HET HEDEN VAN COLLAGEKUNSTENAAR ROB BENDERS

Rob Benders – Taped 2007 (70x50cm)

“Chocola. Espresso. Media. Claustrofobie. Fotografie. Porno. Dichtkunst. De herfst. Mensen.” Aan inspiratie geen gebrek voor een kunstenaar die geen kunstenaar wil zijn. Rob Benders. Maker van collages waarin hij een stroom van woorden en beelden visualiseert met knip- en plakwerk. Improviseren op canvas. Benders is nog niet uitgesproken over het ene werk of hij toont weer een andere collage die van het doek afspat; een kakelbonte mengeling van foto’s en tekst, tekeningen en tape, plastic en papier, verf en stickers. Geen wonder dat je aan zijn collages niet zomaar voorbij loopt.

Plaats van handeling is Tegelen. Aan de muren van zijn woonkamer hangen plaathoezen van The Smiths, een van de favoriete bands van Benders. Buiten staat zijn auto geparkeerd, een tweedehands Saab, bouwjaar 1978. Ook zijn werk is een mix van het verleden in het heden; een bombardement van en commentaar op invloeden en varianten van stijlen, beelden, associaties en slogans. Het eerder genoemde rijtje inspiratiebronnen krijgt algauw gezelschap: “Glamour. Avant-garde in de kunst, met name muziek en van andere mensen. De straatkunst van een stad die ik bezoek.”

De collages van Rob Benders (1972) zijn voor een deel een afspiegeling van de wanorde van onze tijd. Niemand lijkt zich moeite te willen doen om erachter te komen hoe iets tot stand komt, een tijd waarin het ambacht wordt verruild voor een houding waarin de infotainment en de oppervlakkigheid smidshamer en aambeeld zijn. Een van zijn werken draagt de titel Empty V Buttplugged. Benders: “Ik vind dat we worden overweldigd met invloeden, beelden en geluiden. Je kunt bijna niks meer opzoeken zonder dat de moderne media er zich mee bemoeit. Zo’n zender als MTV overlaadt je niet alleen met informatie maar ook met wat je moet en wat je niet moet. Vooral op jongeren heeft dit een enorme impact. De bron van de informatie is vaak heel banaal maar als je ziet welke stempel de media drukt op de mening van mensen vind ik dat beangstigend. Wie een tegengeluid wil laten horen wordt gezien als een rebel, een guerrillastrijder.”

‘Creative theft is vacuous topical’ (creatief jatwerk is het nutteloze nu) luidt een van leuzen te midden van een explosief kleurpalet in het werk Mind Your Crap. “De strekking van deze stelling is dat het ontzettend moeilijk is om in 2010 nog met iets nieuws en origineels voor de dag te komen. Je moet je realiseren wat je waar wegpikt. Ik wil in mijn werk iets teruggeven van wat ik om me heen zie. Het samenstellen van wat later een collage wordt is onderhevig aan de waan van de dag of nacht. Concreet gezegd is wat ik maak een gevolg van wat ik eerder uit de kleerkast trok, de lp die ik op dat moment draai, de mensen die ik die dag en de dagen ervoor ontmoette, de media die ik eerder heb doorgenomen, de mate van (bij)werking van een medicijn en zoiets als het weer. Is er een mok espresso binnen handbereik of chocola? Zoveel aspecten die mijn hersenactiviteit en inzet op dat moment bepalen. Daar geef ik graag aan toe. Net zoals dat de genoemde ingrediënten kunnen verschillen. Ontvang ik van de politie uit New York een nieuw, tot de verbeelding sprekend afzetlint of een sticker? Dan gaat het oorspronkelijke zaakje op de schop. Dan werk ik niet volgens een masterplan of een bepaald trucje. Conceptmatig dus. Daarmee steeds veranderend. Ontwikkeling?”

Die ontwikkeling kwam er wel degelijk. Dankzij de aansporing van een docent aan de CMV-opleiding die Benders in Nijmegen volgde. “Pas toen ik daar per toeval terecht kwam, het was in de jaren negentig een veredelde sociale academie met creatieve vakken, kreeg ik er lol aan om daadwerkelijk iets van me zelf te laten zien. Letterlijk. Ik liep de juiste docent tegen het lijf. Zo’n docent waar je je afstudeerrichting en hoofdvak op afstemt. Piet Taal was zijn naam. Hij was een inspirator die iedereen hopelijk weleens tegen het lijf loopt. Hij stimuleerde me kunstwerken te maken van mijn idiote, beeldende combinaties. Pas daarna sloop de passie er in”.

Desondanks is Benders allergisch voor termen als kunst en kunstenaar. “Ik zou me nooit een kunstenaar willen noemen. Dat moeten andere mensen maar doen. Een kunstenaar is iemand die zich op een door hem gekozen moment schrap zet en op een zolderkamer of podium iets moois maakt, zingt, speelt of danst. En daar mee weg komt! Een aantal van die mensen bewonder ik. Stiekem zou ik wel eens willen ervaren hoe dat is. Mijn werk speelt zich af zowel binnen als buiten de lijntjes met vreemde samenstellingen, interessante invalshoeken en disciplines, en is vaak vluchtig van karakter, vergeeflijk en onvoorspelbaar. In één! Tegelijkertijd! Van alle kunsten vind ik dat de collagekunst het meest zegt over z’n maker. Zoals anderen een hele boekenkast of platencollectie nodig hebben om iets zinnigs te kunnen achterhalen van de eigenaar of artiest.”

Rob Benders – Mind Your Crap 2010 (60x50cm, collage op canvas)

Ondanks dat Benders het stempel kunstenaar rigoureus naast zich neerlegt, heeft hij een eigen, herkenbare stijl ontwikkeld waarin de keuze van het materiaal en het subtiel plaatsen van de afbeeldingen een harmonisch geheel vormen. Ouderwets handwerk, het ambacht als drijfveer. “Ik probeer structuur aan te brengen in wat ik voorhanden heb. Een tekening. Randjes. Nog meer randjes en fratsen. Stickertjes erbij met wat stukken tape. Weer randjes en fratsen. Nòg meer kleurtjes en het plakken van tekst. Verknippen, opnieuw rangschikken. Plaatjes erover, nieuwe randjes. Dat alles bepaalt de sfeer van het werk, de ‘look’ en daarmee mijn stijl”.

“Materiaal is voor mij een rekbaar begrip. Ik denk in ingrediënten, in plaatjes. Oftewel foto’s die ik zelf maak of die ik ergens in een tijdschrift vind. Stukjes tekst of een kreet uit iemand z’n liedje. Aardig wat musici knippen en plakken uit diverse bronnen de meest fantastische teksten bijelkaar. David Bowie is de bekendste. Als het gaat om het samenvoegen van muzikale disciplines en stromingen springen The Clash en Mano Negra eruit. Zij legden een spectaculaire link tussen hun muziek en hun politieke en culturele ideologieën, aangevuld met een meer dan bont visueel spektakel”.

De spraakwaterval Benders maakt even pas op de plaats. Even. Voor het eerst tijdens onze ontmoeting. Dan, na een korte blik uit het raam, een persoonlijk slotakkoord. “Wat bij mij nog het meest overheerst is mijn onweerstaanbare, ongecontroleerde drang om ergens aan te knutselen. Ik maak werkjes die mogelijk pas in tweede instantie ergens tot een collage worden gevormd. Met of zonder randje eromheen, met een haakje om het werk op te hangen. Voor mij is het een creatieve uitspatting. Beleving. Romantiek. Verwondering”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s