Recensie: Joost Zwagerman – Alles Is Gekleurd

Joost Zwagerman is een allesvreter. Dat alleen al maakt hem een van de interessantste essayisten over kunst in ons land. Popmuziek, beeldende kunst, film, literatuur, fotografie, Zwagerman draait er zijn hand niet voor om. Kom daar maar eens om bij de gemiddelde kunstcriticus. Alles Is Gekleurd, Zwagermans bundel met verhalende essays benadrukt de allround belangstelling van de schrijver. De stukken zijn onderverdeeld in de katernen Zwart Geeft Licht (beeldende kunst), Picture This (fotografie), A Model World (over o.a. Kate Moss en de film Deep Throat) en Standplaats Literatuur. Elders in het boek staan bespiegelingen van particuliere aard, onder meer over zijn verkeersongeval (Busje Schept Man) en het ontroerende in memoriam voor Martin Bril.

Verhalend inderdaad. Zwagerman wil ons niet om de oren slaan met een optocht aan informatie maar een verhaal vertellen dat niet eerder is verteld. Maar dan zo opgeschreven dat je zonder bezit van voorkennis toch net voldoende informatie krijgt aangereikt waar je iets van opsteekt, opgedist met curiosa en weetjes waar je evenmin van op de hoogte was. Niet zo verwonderlijk dus dat de opdrachten van dag- en weekbladen blijven binnenstromen in huize Zwagerman.

Wie hem nauwlettend volgt weet dat hij regelmatig schrijft over de ‘usual suspects’. Ook in Alles Is Gekleurd duiken ze weer op: Andy Warhol, Martin Amis, John Updike, Bret Easton Ellis. Kunstenaars en schrijvers met een oeuvre waaraan telkens iets nieuws te ontdekken valt. Maar over Warhol en fotografe Annie Leibovitz heeft Zwagerman nu al zo vaak geschreven dat ik bijna een hekel aan ze begin te krijgen. Al moet gezegd dat hij Leibovitz over het vermeende kitschgehalte van haar recentste fotoboek flink de wacht aan zegt.

Toch zou Zwagerman best zijn licht mogen schijnen over een nieuwe garde kunstenaars, zoals Banksy en diens Amerikaanse tegenhanger Mr Brainwash, of anders over fotografe Alex Prager. Met name de gelaagde streetart van Banksy lijkt me een dankbaar onderwerp voor de blik van Zwagerman die altijd vorsend is, doorontrafelend.

Zwagerman is natuurlijk vooral liefhebber. In zijn artikelen legt hij geregeld de anatomie van het onderwerp bloot om zich vervolgens te verbazen over de uitkomst van die ontleding. Dan wil de bewonderaar in hem nog wel eens een blauwtje lopen, zoals bij Leibovitz. Wie het mes van de analyse ter hand neemt moet zich kundig voorbereiden. Dat is aan Zwagerman wel toevertrouwd: hij verdiept zich zo goed in de materie dat zelfs de inhoud van een tentoonstellingscatalogus volstaat om een fraai artikel te maken over de in het boek beschreven kunstenaars. Zijn bevindingen over de Exile On Main St tentoonstelling in het Bonnefantenmuseum in Maastricht, baseerde hij op de uitgebreide en overigens prachtige catalogus. John Tweddle? Peter Saul? William Copley? Zwagermans verhandelingen over hen zwieren met schwung de hersenpan van de lezer binnen.

En dan de manier waarop Zwagerman zijn verhalen inleidt. Voelsprieten uitzetten naar de lezer die dan nog niet helemaal weet wat hem te wachten staat. Daarna gaat de schrijver woorden en zinnen uitpakken die niet altijd voor het oprapen liggen om zo de juiste porties relativering en empathie over te brengen. Dan kan het zomaar gebeuren dat de lezer nog voor het bereiken van de slotzin op de fiets springt teneinde de beschreven tentoonstelling te bezoeken. “Soms heb je een ander nodig die jou voordoet hoe je moet kijken, opdat je kunt zien en ontdekken wat je zonder die ander vrijwel zeker zou zijn ontgaan”, schrijft hij ergens. Zo is het maar net.

Joost Zwagerman – Alles Is Gekleurd (Uitgeverij De Arbeiderspers, 2011)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s