Metal Heart Sturm und Drang: vrijgevochten kunst met een biertje

Heavy metal zonder de decibellen. Een podium geven aan de symboliek van een muziekgenre dat ooit gold als subcultuur en als zodanig met de nek werd aangekeken. Dat en veel meer vormt een van de uitgangspunten van Arno Coenen en zijn kunsthooligans. Coenen is samensteller van Metal Heart, ondertitel Sturm und Drang. Moderne variant op het rauw realisme van de Duitse literatuur uit de 18e eeuw toen de Volksgeist werd gepredikt. Weg met orde en regels, ruim baan voor vrijdenkende individualisten: “Zurück zur Natur”.

Heavy metal is natuurlijk allang geen subcultuur meer als je bedenkt dat een groep als Metallica miljoenen albums verkoopt. Het blijkt wel de bakermat voor opbloeiende subgenres die inmiddels een eigen leven zijn gaan leiden. Ze worden ook wel aangeduid met fijnzinnige termen als black metal, thrashmetal en niet te vergeten death metal. Voedingsbodem voor het vrijgevochten individu. Toch is het even zoeken naar de metalflirt bij de tentoonstelling in kunstencentrum Signe in Heerlen. Raakvlakken met satanisme ok, maar headbangen? Eerder is sprake van af en toe een fronsende wenkbrauw. Natuurlijk hangt het getal van de duivel aan de muur, zij het dat de derde 6 ondersteboven op de grond ligt.

Coenen doet zelf ook mee aan dit ceremonieel spektakel waar zich bij elke opvoering telkens andere kunstenaars bij aansluiten. De kunstenaarcurator uit Rotterdam lijkt met zijn tatoeages trouwens weggelopen uit de band Sepultura. Zijn bijdrage aan de tentoonstelling is onder meer een digitale kijkdoos: een iPad met gespiegelde animatie waarin het wemelt van doodskoppen, symbolen en leuzen. Wat is er verder zoal te zien? Naar de grond kijkende witte schedels bewerkt met teksten van legionairs die refereren aan de Derde Slag om Ieper tijdens de Eerste Wereldoorlog. Op een van de doodskoppen staat “anthem of the doomed”. Had zomaar een titel van een metalalbum kunnen zijn.

Boven een geëxalteerde muurcartoon van kunstenaarscollectief Antistrot is “wham!” de enige kreet boven des te meer beelden. Allemaal verfijnd uitgetekend en niets aan duidelijkheid te wensen overlatend. Splatter en verderf, inclusief loshangende oogbollen. Nog meer provocatie, zoals het hoort recht voor de raap, zijn de prenten en afbeeldingen van illustrator Martyn F. Overweel. Punker Sid Vicious met hakenkruis op zijn t-shirt pronkend voor een fictieve reclame voor het biermerk Beer To Go. Of Adolf Hitler als ‘Smooth Operator’.

Een tikje absurdistisch en tegelijk komisch ogen de houten robotten van het Deens-Nederlandse duo Bredewolf & Kristensen. Al zien de figuurtjes er nog zo houterig uit, ze getuigen van bevroren momenten waarbinnen een menselijke handeling is vastgelegd. Wrang en humorvol wordt het wanneer je bedenkt dat de verrichtingen (een groepsverkrachting) niet bepaald om te lachen zijn.

Het materiaal lijkt op houtskool maar het beeld van de dicht bijeenstaande bomen die nauwelijks licht doorlaten is wel degelijk een foto van een productiebos. Volgens allroundkunstenaar Martin C. de Waal pure donkere romantiek. Inderdaad. Hoe dichterbij je gaat staan hoe sterker het gevoel van duisternis en claustrofobie. In een videovariant wordt de rust van de natuur ruw verstoord door voorbijrazend verkeer. De naar rust zoekende mens radicaal teruggeworpen in de realiteit.

Met Metal Heart willen de kunstenaars dan ook een gevoel van anti-utopie oproepen als reactie tegen de volgens hen al te voorspelbare aanname dat social mediagebruik op internet een open samenleving voorstaat. Met tegendraadse beelden en acties wil men de kracht en dynamiek van het eigen denken weer voorop stellen. Dat was ook een van de uitgangspunten van de Sturm und Drang destijds. Toch zou een gebruiksaanwijzing op zijn plaats zijn. Wie onbevangen en zonder al te veel voorkennis de expo betreedt ziet de onderlinge samenhang misschien niet zo snel. De insteek van een metaforisch Gesammtkunstwerk is natuurlijk best aardig, maar de tentoonstelling mist een onderlaag waarin het zindert van spanning, diepgang en betekenis. Dan kom je terecht in het bekende spanningsveld tussen wat een curator wil dat er gezien wordt en wat er daadwerkelijk te zien is. Volgens Coenen moeten we het zien als “een groepsgebeuren, wat we een beetje doorelkaar laten lopen maar het toch laten lijken alsof het een installatie is.”

Misschien is deze sobere editie van Metal Heart stilte voor de storm voor de performances die op 4 september plaatsvinden in het Schutterspark in Brunssum. Dan zingt sopraanzangeres Martina Prins de Liebestod, het slotdeel uit Richard Wagners opera Tristan und Isolde. Bij zoveel teutoonse zwaarmoedigheid hoort natuurlijk bier. Arno Coenens eigen biermerk Eurotrash Brewery is gebaseerd op een receptuur uit 1916, alleen te nuttigen tijdens tentoonstellingen. Bier zoals het in de Eerste Wereldoorlog moet hebben gesmaakt. Alsof de duvel er mee speelt worden de 666 flesjes neergezet in de vorm van een pentagram. Een kunstenaar staat klaar om ze te ontdoppen. Met hakbijl.

Metal Heart: Sturm und Drang (t/m 25 september 2011, Kunstencentrum Signe, Heerlen)

Performances: Alexander Krone, Martin C. de Waal en Martina Prins (4 september 2011, Schutterspark, Brunssum)

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s