Interview met Keetje Mans: “Je komt niet zomaar tot een werk, je wilt altijd verder en meer”

KM

Verfpotjes, tubes en kwasten zijn nog volop in gebruik voor de schilderijen waaraan ze gewoon doorwerkt. Alleen aan de ingepakte canvassen in het gangpad van haar atelier valt te merken dat ze gaat verhuizen. De rust van de Maastrichtse wijk Bosscherveld wordt verruild voor een werkruimte vlakbij het centrum.

In 2012 ontving Keetje Mans uit handen van koningin Beatrix de prestigieuze Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst. Zichtbaar opgetogen: “Het voelt goed zo’n erkenning, dat had ik een paar jaar geleden nooit gedacht.“ In januari exposeert ze met een eigen ruimte in het Bonnefantenmuseum. Relativerend: “Een intiem zaaltje. Een ruimte die ik goed aan kan. Het moet wel krachtig blijven. Zo’n hele vleugel kan ik nog niet aan vind ik.”

Mans (Amsterdam, 1979) is gewend om te gaan met veranderingen. Als kind van ouders die vaak verhuisden kwam ze op de meest uiteenlopende plekken en omwegen via Amsterdam in Maastricht terecht. “Ik ben geboren in Oud-Zuid. We woonden in het huis van mijn tante. Zij was getrouwd met Johannes Witteman, directeur van de Bezige Bij. Er kwamen dus veel schrijvers bij ons over de vloer. Wij woonden in het souterrain van dat huis, een sjiek woord voor kelder zeg maar, haha. Ik herinner me nog de zwart-witte tegelvloer van de boerenkeuken, dat je mensen met hun voeten op straat voorbij zag gaan. Daar heb ik tot mijn vierde gewoond. Later zijn we naar Venlo verhuisd waar mijn vader een baan kreeg bij het Riagg. Ik ging naar de middelbare school in Geleen. Daarna ben ik in Maastricht gaan wonen.”

Wilderness - Keetje Mans
Wilderness – Keetje Mans

“Met kunst is het bij mij vroeg begonnen. Een vriend van mijn ouders had een atelier in Curaçao. Ik heb daar een week gelogeerd en rondgestruind. Maar het zat er altijd al in, ik heb het altijd geweten. Als kind keek ik heel anders naar de wereld. Ik kwam erachter dat ik anders dan mijn klasgenootjes nadacht over dingen, andere interesses had. Je voelt je toch een beetje vreemd. Terwijl er natuurlijk andere mensen zijn die dat ook hebben. Ik heb altijd getekend en geschilderd. Tekenen werd voor mij een manier om snel met je ideeën en wat er allemaal in je hoofd opkomt om te gaan.”

Op een kastje in de hoek van haar atelier liggen cd’s van onder meer Beck en Nick Cave. Huidige favoriet is Thee Oh Sees, een ronkend garagebandje met surfinvloeden. Behalve popmuziek zegt ze haar inspiratie te halen uit films en boeken. Of uit andermans beelden. Met haar vader bezocht ze in Keulen een tentoonstelling van David Hockney. Inspiratie is ook: optreden met Black Velcro. Van de energieke, melodieuze punkpop die de band maakt, is Mans de zingende blikvanger te midden van mannelijke collega-kunstenaars Rik Meijers en Jowan van Barneveld. “Als alle aandacht op je gericht is vind ik dat best moeilijk. Wanneer ik zing ben ik bezig met het onthouden van de teksten. Ik val dan terug op mijn concentratie. Tegelijkertijd is dat mijn redding. Zingen en niet op de mensen letten. Als ik iemand aankijk zou ik van mijn à propos raken.”

Wanneer ze voor de keuze zou worden gesteld is ze echter resoluut. “Het maken van schilderijen blijft het voornaamste, dat betekent het meeste voor mij. Maar zingen heeft me goed gedaan, zeker voor mijn zelfvertrouwen. Als ik een interview geef merk ik dat het makkelijker gaat. Ik denk dat het komt omdat ik nu meer over mijn werk weet. De drempel is lager geworden.”

Casket
Casket

Haar schilderijen laten zich niet eenvoudig omschrijven. Vaak zijn het beelden waarin vrouwenfiguren opdoemen of, zonder waarschuwing, lijken af te dwalen in een sprookje dat doorloopt in een nachtmerrie. Op een eerste blik ogen de doeken frivool, lichtzinnig en exotisch. Andere schilderijen zijn ronduit vervreemdend en ongrijpbaar. Volgens haar website komen de invloeden ‘uit een rijk beeldarchief van jeugdfoto’s die zijn gemaakt op het tropische eiland waar ik als kind opgroeide.’

Dat tropische eiland was Curaçao. Mans: “Daar woonden we in een klein huisje aan zee. Dat was fantastisch, met die overweldigende natuur. Het deed me goed om in zo’n omgeving op te groeien. Na Curaçao zijn we korte tijd in België gaan wonen. Dat vele verhuizen had vooral te maken met het avontuurlijke karakter van mijn vader. Op gegeven moment wilden mijn ouders zelfs naar Noorwegen verhuizen, maar toen was het voor mijn broertje en ik genoeg: ‘nou is het afgelopen’, zeiden we tegen ze, haha.”

In de zomer van 2012 was in Schunck* Two Lone Swordsmen te zien. Het enorme doek waarin meerdere figuren zich eigentijds en tegelijk mythisch lijken te omsluiten maakt deel uit van de vaste collectie van het Heerlense cultuurpaleis. Het schilderij wijkt sterk af van haar recentere werk. “Ik heb een ridderlijke situatie van een man met een paard naar deze tijd proberen te halen. Dat komt ook een beetje door de bajes-gangster tatoeages die het personage op zijn hand heeft staan. Het heeft ook met muziek te maken. Toevallig was er een band die Two Lone Swordsmen heette. Ik ben in mijn werk voornamelijk geïnteresseerd in een mix tussen romantische schilderkunst en de westerse beeld- en popcultuur, en het daarin exotiseren van mijn eigen bestaan.”

Two Lone Swordsmen - Keetje Mans
Two Lone Swordsmen – Keetje Mans

Mans is de eerste om toe te geven dat haar schilderijen meer vragen oproepen dan antwoorden prijsgeven. Van de teksten die in sierlijke typografie bij de afgebeelde figuren staan word je niet meteen wijzer. Integendeel. Beeld en tekst houden elkaar in een cryptische en geschilderde houdgreep. Prettige meerwaarde: je blíjft kijken. “Ik ben opgegroeid in een huis met veel volkskunst. Ik denk dat dat er in zit. Het is bekrast en beklad met juvenalia, iets wat je ook in een dagboek kan vinden. Sommige schilderijen zijn heel volwassen, andere weer niet. Verder dan de suggestie wil ik niet gaan. Het persoonlijke is zeker aanwezig in mijn werk, maar ik wil mezelf niet al bloedend afschilderen.”

Niet dat het makkelijk en vanzelf ging voordat Mans het gevoel kon omarmen waarin leven en kunst samenviel. ”Geen enkele kunstenaar is makkelijk voor zichzelf. Je hebt iets in je hoofd en als het daar op lijkt… je leert wat je kan doen en tot welke hoogte dat gaat. Als je daar oké mee bent, dan gaat het lekker. Maar je hebt ook je mindere dagen, dat het niet loopt zoals je wilt. Je weet dan dat het een momentopname is. Dat voelt ploeterig. Je komt niet zomaar tot een werk, je wilt altijd verder en meer. Daar heb je een weg voor afgelegd. Ik heb wat afgevloekt en gezweet.”

Bed 88 - Keetje Mans
Bed 88 – Keetje Mans

In haar atelier laat ze het twee bij drie meter grote doek Bed 88 zien: “Dit is een soort constructie van een privéwereld. Het suggereert iets intiems. Je ziet immers een verlaten slaapkamer. Het heeft ook iets theatraals, het is een opsomming van alle slaapkamers die ik heb gekend. In je werk refereer je altijd aan dingen die je kent. Ik heb altijd mensen om me heen waarmee ik me verwant voel, waarbij ik me thuis voel. Dat je daarin een bepaalde vrijheid hebt, mensen die me ondersteunen, die het prima vinden hoe ik ben en mij niet willen veranderen.”

Ze staart een poosje naar een van haar doeken. ”Het is altijd doorwerken geweest, dat moet ook, al weet je niet goed waarom. Pas een paar jaar na de academie had ik het gevoel dat ik een bepaalde vrijheid kreeg. Het heeft lang geduurd eer ik erachter kwam welke manier van werken het beste bij me paste. Ik heb nu het gevoel dat ik ergens in zit waar ik mee door kan. Eigenlijk houdt het nooit op. Het voelt nu ook of ik veel meer kan.”

Tales From The Backyard: Keetje Mans – Through The Vineland (Bonnefantenmuseum, Maastricht t/m 28 april 2013)

(eerder gepubliceerd op ZwartGoud)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s