Parkstad Limburg Prijs 2013: niet geschikt voor kunstenaars en liefhebbers

jvb
detail werk van Jeroen van Bergen

Vooraf werden geen al te hoge eisen gesteld door de Parkstad Limburg Prijs 2013: “beeldend kunstenaars die een professionele kunstopleiding succesvol hebben afgesloten, maximaal 35 jaar oud zijn en een kunstzinnige relatie hebben met Nederlands of Belgisch Limburg.” Navraag leerde dat de “kunstzinnige relatie” inhield dat de kunstenaar in het gebied woonachtig of werkzaam moest zijn geweest, of een tentoonstelling moest hebben gehad. Uit een selectie van tachtig inzendingen en acht genomineerden koos de jury Jeroen van Bergen tot winnaar. Hij houdt atelier in Maastricht. Alle genomineerde werken zijn momenteel te zien in Schunck* Heerlen.

Het criterium “kunstzinnige relatie” heeft natuurlijk de rekbaarheid van elastiek. Hoe lang moet de kunstenaar in Belgisch of Nederlands Limburg hebben gewoond of gewerkt? Een week, een maand of jaar? Kennelijk wilde de organisatie gewoon zoveel mogelijk kunstenaars laten meedingen. Voor een stichting (initiatief van een groep ondernemers) die zich met een vierjaarlijkse prijstoekenning openlijk beijvert voor kunst, is het jammer dat het publiek pas na de bekendmaking de genomineerde werken mag bekijken. Aanbeveling voor de toekomst: geef iedereen vooraf de gelegenheid de ingezonden werken te bezichtigen en maak tijdens zo’n lopende tentoonstelling de winnaar bekend.

Een dergelijke procedure wordt immers met succes toegepast bij literaire prijzen. In de periode tussen bekendmaking en uitreiking krijgen publiek en pers de tijd zich te verdiepen in de kwaliteit van de genomineerde boeken. Discussie, polemieken en media-aandacht verzekerd. De Parkstad Limburg Prijs genereerde hooguit enkele dagen rondom de uitreiking publiciteit. Dat het Limburgs Dagblad paginagroot uitpakte was begrijpelijk: de krant bleek een van de deelnemende investeerders. Volgens de organisatie zouden investeerders met naamsvermelding worden beloond in een catalogus. Die tentoonstellingscatalogus bleek een krantje van vijftien pagina’s.

logo

Jeroen van Bergen is al jaren bijna obsessief bezig met ‘bouwpakketten’ die de vaststaande orde van de architectuur bekritiseren. Op bestaande afmetingen maakt hij eigenzinnige variaties. In een vitrine tijdens de tentoonstelling zien we filmopnamen en foto’s van de Stalin Allee in Berlijn, de huidige Karl Marx Allee. Van Bergen nam de straat in verschillende dimensies op; door er te filmen en de 2,3 km heen en terug te lopen probeerde hij de Allee, gebouwen en geschiedenis te herinterpreteren.

Geen makkelijke kost. Geen makkelijke opgave. Van Bergen: “wat mij interesseert is hoe zich het denken zoals in dit geval het communistisch-marxistische gedachtegoed, verhoudt als een modulair systeem. Het is een ideeënstelsel bestaande uit verschillende elementen die op elkaar bouwen, zich vermenigvuldigen, stapelen, herhalen en tenslotte beslag leggen op de werkelijkheid in de vorm van zo’n straat. Daarmee oefenen zij vervolgens wederom invloed uit op het denken van de mensen die er doorheen lopen. Hoe functioneert zo’n systeem, waar zitten de weeffouten, hoe is het te manipuleren, hoe kun je je eraan onttrekken?”

Klinkt interessant. Maar wat wordt ingezet als een meervoudig stedenbouwkundig en historisch onderzoek naar de voormalige DDR pronkstraat, draait uit op een interpretatie met subjectieve laag en conclusie. Ergens wringt dat. Had Van Bergen niet beter kunnen aantonen wat die ‘invloed op het denken van de mensen die er doorheen lopen’ zou zijn geweest? Antwoorden op de vragen die hij zichzelf stelt krijg je evenmin. Het is de makke van kunstenaars die iets willen ‘onderzoeken’. Omdat onderzoekskunst vaak blijft hangen in het particuliere, wordt het nooit een wetenschap waar mens en maatschappij iets aan hebben. Van Bergens werk houdt niet meer dan een vage belofte in waardoor de artistieke waarde en relevantie onduidelijk blijft.

Je kunt je niet aan de indruk onttrekken dat de jury zich heeft laten meeslepen door de toewijding van de kunstenaar, waarbij idee en totstandkoming, hoe bewonderenswaardig ook, belangrijker lijken dan het eindresultaat. Er werden door de jury “bijna 80 inzendingen in een tweetal beoordelingsronden bekeken”. Maar in haar rapport prijst de jury echter het oeuvre van Van Bergen aan; niet zozeer zijn tentoongestelde, ingezonden werk. In feite had Van Bergen dus niks hoeven in te zenden. Net als de andere kunstenaars. Zijn bekroning tot winnaar stond blijkbaar al bij voorbaat vast.

(de citaten zijn afkomstig van de website van de PLP)

Parkstad Limburg Prijs 2013 (Schunck* Heerlen, t/m 7 april 2013)

Tekst juryrapport
“Na langdurig en zorgvuldig beraad heeft de jury unaniem besloten de Parkstad Limburgprijs 2013 toe te kennen aan een kunstenaar wiens werk zich onderscheidt door een secuur en stringent uitgevoerd onderzoek dat in een opmerkelijke combinatie van media is vormgegeven. Het werk geeft blijk van een scherp observatievermogen en van aandacht voor maatschappelijke dieptestructuren. De kunstenaar weet deze in relatie te zetten tot ‘vormen’ en ‘vormgeving’ die zowel het terrein van de kunsten beslaan alsook de – onze – gebouwde omgeving. Hier ontvouwt zich een doorwrochte gedachten- en ideeënwereld waarvan de grenzen nog niet in zicht zijn. Het is een oeuvre – en hier mag wel degelijk nu al van een oeuvre worden gesproken – dat tevens inneemt door decente schoonheid. De jury is onder de indruk van de manier hoe deze jonge kunstenaar in de afgelopen jaren zijn artistieke praktijk op constant hoog niveau heeft ontwikkeld en heeft doorgezet vanuit het besef van een geheel eigen urgentie en noodzaak, ook tegen de weerbarstigheden van zo’n bestaan in de huidige tijden in. Met buitengewone waardering voor het werk kent de jury de Parkstad Limburg Prijs 2013 toe aan: Jeroen van Bergen.”

(eerder gepubliceerd op ZwartGoud)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s