Tefaf 2013: oog in oog met de kunstgeschiedenis

JxbUUBWUgJe6amK

Sommige gangpaden zijn vernoemd naar bekende straten in New York. Wellicht een verwijzing naar Amerika dat, blijkens een onderzoek, in 2013 de nieuwe marktleider is op het gebied van kunsthandel. Onder de naam Tefaf vindt in het Maastrichtse MECC het jaarlijkse onderonsje plaats van kunsthandelaren, verzamelaars en liefhebbers. En niet te vergeten van beroemdheden en andere vips; onder meer rapper Kanye West werd gesignaleerd. Volgens het toonaangevende Amerikaanse blog The Huffington Post geldt de Tefaf immers als ‘Europe’s art mecca’. Voor even mag Maastricht zich de kunstschatkamer van de wereld noemen. Wie eenmaal op de Tefaf is geweest hoeft de rest van het jaar niet meer naar het museum hoor je wel eens gekscherend zeggen.

Ondanks de drukte op de eerste dag, twintig minuten in de rij voor de garderobe, is het wandelen langs de honderden galerieën prettig ongedwongen. Bezoekers houden halt bij een van de plattegronden of pauzeren op een tweezitsbankje met bloemschikking. Mannen in maatpakken, vrouwen in sjiek en sjoen. Ook de vrijetijdskleding rukt op. De verslaggever houdt het bij een donkerblauw fluwelen colbertje en spijkerbroek.

WQIKDV3AL2

Rondlopen tussen de meer dan 35.000 werken is de kunstgeschiedenis aan je voorbij zien trekken. Luxe probleem: na een poosje kun je het aanbod nauwelijks meer verwerken. Een eiken ‘fassadenschrank’ uit 1650, klavecimbel en mahoniebruin bureautje uit het Parijs van Lodewijk XVI, een Russisch icoon uit 1600, antiquarische kunstboeken en manuscripten, tot actuele kunst van nu nog jonge onbekenden. Sommige hedendaagse kunstenaars betonen eer aan een grootmeester.

Neem Rudolf Stingel. Hij portretteert Picasso door met olieverf een foto ‘over’ te schilderen. Het betreft een zeldzame kiek uit 1932 van Albert Eugene Gallatin. De legendarische kunstenaar in grijs pak, de blik terloops, de houding nonchalant. Sigaret in de aanslag. Van veraf lijkt het een foto, met je neus er bovenop zie je de laag verf. Ook Vik Muniz speelt een spel met de werkelijkheid. De Braziliaan stelt de vraag wat werkelijkheid is in kunst, hoe een beeld verandert naarmate de afstand tot het beeld wordt aangepast. Meestal reproduceert hij met stukjes gescheurd papier of afval een bekend kunstwerk. The Sower, After Van Gogh bestaat uit twee enorme ‘doeken’ waarin we de hand van Van Gogh herkennen. Een boer zaaiend op het platteland. Het werk van een paar centimeter afstand bekijken is de bestanddelen ontdekken: het zijn foto’s waarop het landschap en de figuur zijn gemaakt van groente en fruit.

Araki

De Duitse-Engelse galerie Daniel Blau heeft naast de vroege én prachtige tekeningen van Andy Warhol, vorig jaar ook al te zien, uitgebreid met polaroidfoto’s van onder meer David Bailey (wazige portretjes van Warhol), en de Japanner Nobuyoshi Araki. Close-ups van bloemen en een enkel halfnaakt meisje beschaafd gestoken onder piepkleine passe-partouts. Araki is de man over wie bijna vijfhonderd fotoboeken zijn verschenen en nóg is zijn oeuvre in veelheid nauwelijks te bevatten. Hij heeft zo’n beetje alles gefotografeerd wat er te fotograferen valt.

schiele_wienerroither

Egon Schiele – Mutter und Kind I, 1909-1910

Een van de topstukken is Mother And Child I van Egon Schiele. Het werk van de Oostenrijker is naar het schijnt sinds 1953 niet meer op de markt geweest. Even zoeken geblazen. Stand 706 van galerie Wienerroither & Kohlbacher ligt op de bovenverdieping; de afdeling Paper. Wie obscure en waardevolle tekeningen, prints, fotografie (o.a. de uitgebrande sigarettenpeuken van Irving Penn), wil zien moet hier zeker een kijkje nemen. De vraagprijs voor een zwartwitfoto uit 1965 van actrice Tuesday Weld door fotograaf Dennis Hopper, bedraagt 9500 euro.

FfwRZrHB2K

Een groepje bezoekers stopt bij een drie meter hoog turquoizen standbeeld gemaakt door Jeff Koons. Volgens Koons verwijst het naar de marmeren statuur van liefdesgodin Aphrodite Kallipygos, letterlijk ‘Venus van de mooie billen’. Koons in een interview: “Je ziet je eigen reflectie, het bevestigt je eigen bestaan, maar je kunt er ook in verdwalen, in deze rijkdom van kleur.” Ongeacht de hypergestileerde glans van het chroommetaal wordt deze Venus dankzij de onophoudelijke rondingen bijna sensueel. De bewaker ernaast houdt voor de zekerheid een oogje in het zeil.

Wie het over Koons heeft, heeft het over geld. Volgens recent onderzoek is de crisis nu ook toegeslagen in de kunstwereld. Het is maar wat je crisis noemt. De kunstmarkt schijnt met 7% te zijn gekrompen, maar genereerde alsnog een omzet van 43 miljard euro. Een andere, opmerkelijkere conclusie van marktonderzoeker Clare McAndrew is dat Amerika weer het voortouw heeft genomen in de kunstwereld. In het crisisland stijgt de kunsthandel ten koste van China, dat de voorbije jaren de toon aangaf. McAndrew: “de belangrijkste redenen voor het teruglopende marktaandeel van China waren zowel afname van de vraag door een vertraging van de economische groei en aanhoudende beperkte liquiditeit, als een geringer aanbod van kwalitatief hoogwaardige kostbare werken.”

JW

Dream Of Drowing (detail) (2010-2012) – Jan Worst (olieverf, 180×290 cm)

Van een crisis valt weinig te merken op de Tefaf. Een jonge Duitse verzamelaar telt meer dan 1,5 miljoen euro neer voor een penschilderij van de maritieme kunstenaar Willem van de Velde de Oude (1611-1693). Voor Dream Of Drowning van de in ons land niet al te bekende Jan Worst wordt 125.000 betaald. Zijn oeuvre is met name in trek bij buitenlandse galeriehouders. In zijn doeken schildert de Nederlander fragmenten uit verschillende werkelijkheden bijelkaar: kinderen en jonge vrouwen omgeven door nadrukkelijk gemeubileerde kamers. Worst zet de realiteit een beetje scheef door er een schijnwereld aan toe te voegen. Telkens blijft er iets verborgen of is er de suggestie van een onthulling.

Suggestie. Onthulling. Woorden die bij de kunst horen als verf en canvas. Het bedrag voor Worst is een schijntje vergeleken bij Picasso’s Homme Au Chapeau dat voor 6 miljoen euro naar een telg van het Estée Lauder cosmeticabedrijf gaat. Een van de vele peperdure werken die tijdens de eerste Tefafweek verkocht worden.

Tefaf (MECC, Maastricht, t/m 24 maart 2013)

(eerder verschenen op ZwartGoud)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s