Don van Vliet zwemt liever in de verf

dry

Hoe vaak krijg je de kans oog in oog te staan met een schilderij van Don van Vliet? Tijdens mijn bezoek in 2009 aan de kunstbeurs Tefaf in Maastricht, gebeurt het. In een achterafhokje van een Berlijnse galerie, hoog aan de wand, bijna uit het zicht. 15.000 euro luidt de vraagprijs. Momenteel is in het Akense museum Ludwig Forum een ander werk te zien van de man die bij muziekkenners bekend staat als Captain Beefheart.

Tot zijn overlijden in december 2010 leidt Van Vliet een teruggetrokken bestaan. Voor zover zijn ziekte multiple sclerose het mogelijk maakt werkt hij onafgebroken aan zijn tekeningen en schilderijen. Bij hoge uitzondering laat hij een bevriend iemand toe in zijn atelier. David Lynch, Anton Corbijn. Liever niet eigenlijk: “I don’t like getting out when I could be painting, and when I’m painting, I don’t want anybody else around.” Maar wel is er nog die laatste glimp van hem in Corbijns experimentele filmeerbetoon Some Yo Yo Stuff.

Bekend en berucht wordt Van Vliet als Captain Beefheart, de excentrieke leider van de Magic Band waarmee hij een eigen muzikaal universum schept. Rauwe woestijnblues die flink uit het lood slaat, dankzij ritmes die in en uit balans lopen. Alsof dat niet genoeg is, zingt de Captain erover heen met fonetisch sprechgesang. Op de een of andere ondoorgrondelijke manier weten ze in weerwil van deze dwarsliggende muziek geschiedenis te schrijven.

In het Ludwig Forum valt ‘bis auf weiteres’ de schilder Van Vliet te bewonderen. Met één doek weliswaar maar wel eentje dat indruk maakt. Grote jongen als je er zomaar aan voorbij gaat. Dry Morning Wind That Jingle Like Fish Bones. Typische titel. En waar kijken we naar? Naar droge ochtendwind die klappert als visgraat natuurlijk. Een werk dat licht geeft, alsof iemand er met een felle lamp op staat te schijnen. Verkwikkend en dynamisch. De kunstpurist zal bij dit werk uit 1987 wijzen op het aloude abstract expressionisme uit de jaren vijftig. Van Vliet was inderdaad een groot bewonderaar van onder meer Willem de Kooning, een beroemde vertegenwoordiger van deze stroming.

Vooral het plak okergeel wenkt het netvlies. Ernaar staren is jezelf tot de orde roepen. Het gaat bijna vanzelf. Dit doek doet iets. Het is aanspreekbaar, toont zich ontvankelijk, zeker in vergelijking met sommige van Van Vliets andere werken waar de verf alle kanten op veegt. Bovenaan ontdek je een mensdier, afgebeeld als een grottekening uit de prehistorie, daaronder trekken de weinige kleuren en rare vormen de aandacht, net als het vele wit en beetje grijs ertussen. Je weet niet goed waar je naar kijkt maar je blijft wel kijken. Natuurlijk: je moet het in het echt zien. De laag verf op het canvas ‘voelen’. In je opnemen door jezelf een halt toe te roepen in de enorme afmetingen van het gelijkvloerse museum, waar het doek een beetje weggestopt hangt (alweer) in een overgangsruimte.

Van Vliet wordt in het museum omringd door Warhol, Rauschenberg en andere grote namen uit de beroemde kunstverzameling van het echtpaar Ludwig. Van Vliet, de schilder die nergens bij hoort, geen Pop Art is en amper een kunsthistorische context afdwingt. Het is wat het is. In Anton Corbijns korte film verklaart hij zich nader: “Er is een verschil tussen kunst en muziek: in het ene kun je fysiek in de verf verdrinken. In het andere kun je geestelijk verdrinken. Ik zwem liever in de verf”.

Die Anderen Amerikaner, Neuentdeckungen der 1970er und 80er Jahre (Ludwig Forum, Aken, 2013)

(eerder gepubliceerd op ZwartGoud)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s