Column: Culturele Hoofdstad? Maastricht krijgt deksel op de neus

Waar ging het fout? Pagina tien van het definitieve bidbook: “Op menselijk niveau biedt de Euregio de kans om mensen een transnationaliteit en daardoor meerdere identiteiten te laten beleven”. Is er iemand die, behalve beroepsmatig, überhaupt de moeite heeft genomen de bidbooken van Maastricht te lezen? Volgens de Volkskrant bereikten ze een “hoog abstractieniveau”. Ook de jury begreep er weinig van. Men was er niet van overtuigd dat Maastricht in staat was alle genoemde plannen te realiseren.

In de Limburgse hoofdstad is het verlies hard aangekomen. L1′s Jo Cortenraedt, het schoothondje van André Rieu, legde op twitter de schuld bij de jury. “Luik, Genk, het was een beetje vreemd voor hen”. Peter Fransman, directeur van het Sittardse museum Het Domein, schoot eveneens in een kramp. Na de bekendmaking sprak hij van een devaluatie van het begrip Culturele Hoofdstad. Cultuurwethouder Jacques Costongs: “Leeuwarden presenteerde zich lokaal, leuk en lief waarin de menselijke maat centraal staat en die doet het goed”. De menselijke maat als wanstaltig gedrocht dat buiten de muren van Maastricht moest blijven.

Maastricht keek met het doodgeknuffelde motto “verbinden” zo ver over de grenzen naar de omliggende Euregio, dat de eigen bevolking zich steeds minder voelde aangesproken. Tekenend is de leegloop direct na de bekendmaking vrijdagmiddag op het Vrijthof. Het feestje voorbij, de organisatie begon te stuiptrekken over een plan B. Waarmee overigens werd bedoeld een beperkte voortzetting van de ontwikkelde plannen. Ik verzeker u: plan B gaat er nooit komen.

Hoe verfrissend de zelfreflectie van winnaar Leeuwarden. De Friese stad wilde evengoed verbinden, maar dan met de achterban, waarbij men niet schroomde de eigen economische crisis en werkloosheid te benoemen. De jury bleek er unaniem gevoelig voor. Intussen waren in Maastricht de ambities uitgegroeid tot megalomane omvang. De afstand tussen willen en kunnen werd groter en onoverzichtelijker. Tijdens een persconferentie eind 2012 repte men zelfs van het aanpakken van de jeugdwerkloosheid binnen de Euregio. Had de jury hierom gevraagd? Wat zouden ze gedacht hebben in België en Duitsland? De kreten over wat men allemaal niet van plan was overstemden de kritische blik naar binnen.

Volgens een persbericht presenteerde Maastricht zich op het Vrijthof aan de jury met een “massaal bezochte” manifestatie. Dat massale bleek reuze mee te vallen; de meeste mensen keken vanaf hun terrasje naar de activiteiten die een hoog koninginnedaggehalte hadden. Een amateurkunstenares schilderde een portretje van André Rieu. Men ging ervan uit dat het wel goed zou komen.

Maastricht heeft de criteria van de Europese Commissie selectief bestudeerd. Van het kweken van voldoende interesse bij de eigen bewoners, een eis in het hoofdstuk City and citizens, kwam weinig terecht. Regionale organisaties naaiden culturele buurtvlaggen aan elkaar; in de stad werkzame kunstenaars die de laatste tien jaar grote exposities hadden in het Bonnefantenmuseum, zijn nooit gevraagd naar ideeën of deelname; de culturele vrijhaven Landbouwbelang werd vanaf het begin hardnekkig genegeerd. Gaandeweg werd pijnlijk merkbaar dat in Maastricht kunst en cultuur grotendeels van bovenaf blijvend is geannexeerd door de ‘sjiek en sjoen’. De menselijke maat ging kopje onder en verdronk voorgoed in de golven van de Maas.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s