Kunstenaar Navid Nuur met Lube Love: bescheiden tegendraads

foto; jhoeko 72-30

Even lijkt het erop alsof de kunstenaar een van zijn werken inloopt. Met zijn rechterbeen stapt hij een ovalen zwart gat binnen. Voor Navid Nuur is werken met materiaal een manier om iets te laten zien dat er nog niet is. Nuurs kunst is nooit af, simpelweg omdat hij niet geïnteresseerd is in het eindresultaat. “Het gaat niet om mij, het gaat om de kunst”. Op de foto wil hij liever niet. Ontmoeting met Navid Nuur, bescheiden tegendraads.

Verspreid over enkele grote en kleine zalen toont het Maastrichtse Bonnefantenmuseum met Lube Love teksten en beelden die ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebben. Bij nadere beschouwing blijken ze onderdeel van een groter geheel. Neem de titel. Lube is de Engelse zegswijze voor lubricant: glijmiddel. Lube Love dus. Nuur: “Het zijn twee woorden die ieder hun eigen betekenis hebben en hun eigen wereld vertegenwoordigen. Als je ze samenstelt ontstaat er een soort chemie. Het hangt af van je leeftijd, je geaardheid, of je culturele achtergrond hoe heftig of juist niet heftig, of hoe poëtisch je de titel wilt zien. Ik refereer naar de reikwijdte van wat woorden aankunnen, hoe woorden een enorme expansie in je hoofd kunnen veroorzaken.”

“Ik geloof er heel erg in dat een werk vanaf het begin moeten worden opgebouwd zonder dat je bewust of onbewust een traditie in stapt. Als ik schilder zou ik eerst willen weten: waar komen de haren op mijn kwast vandaan, wat zit er in die verf, hoe wordt linnen geweven? Naar mijn idee moet je altijd teruggaan naar de kern en het direct vanuit die kern weer opbouwen. Dan kom je tot stappen die misschien niet logisch zijn, maar binnen mijn wereld zijn ze dat wel.“

Nuur4

Wie aanpak en denkwijze van de kunstenaar tot zich neemt, ontdekt dat Nuur beelden creëert vanuit het materiaal, vanuit de transformatie die het materiaal aan kan. Opeens worden die beelden vederlicht van toon en ja, soms ronduit grappig. Zevenduizend flesjes kraanwater! In het museum is een tot in de exporuimte doorlopende waterleiding aangelegd. Voordat het vocht in het flesje druppelt, stroomt het eerst door het kraantje afkomstig uit het atelier van Nuur. Zo bereikt het water van Maastricht via de kunstenaar de bezoeker. Een spiegelende sticker op het flesje meldt aan de binnenkant ‘let us meet inside you’. Te koop voor 1 euro in de museumshop.

Pijltjes schieten. Wie heeft het als kind niet gedaan? Bij Nuur mag je een bladzijde uit een kunsttijdschrift scheuren en door een pvc-buis blazen. Doel: de schietschijven met in de ringen de woorden van de titel van het werk. Eigenlijk begint de Nuursensatie aan de balie. Bezoekers krijgen in plaats van het bekende Bonnefantenclipje er eentje opgespeld met de tekst ‘we share air’. Ander voorbeeld: een lijstje waarin de letters van het alfabet zijn gemaakt van stukjes kauwgom. Nuur geeft toe dat het er “een beetje simpel en smerig uitziet”.

Nuurk

“Taal zit vlakbij je keel en de kauwgom. Ik dacht: als ik nou letters leer kauwen dan kan ik een woord uitspreken terwijl ik er misschien een kwartier over aan kan nadenken voordat de letters uit mijn mond komen. Het is bijna een meditatieve manier om dichter tot een woord te komen, het volledig uit te kauwen en dat woord te gebruiken.” Elke letter gekauwd en gevormd in zijn mond? Nuur lachend: “Klopt, daar heb ik wel drie weken op moeten trainen, vooral de B, de R en Q waren moeilijk”. Op de website Your Name In Gum kan je met verschillende soorten kauwgum een woord intypen.

Ludieke, interactieve vondsten die subtiel de wereld van Nuur weergeven. De werking van materiaal om erachter te komen waartoe materiaal in staat is. Deze transformatie is het kunstwerk. Het raakvlakt in de verte met conceptuele of autonome kunst, maar daar moet Nuur niks van hebben. Liever spreekt hij van interim-modules. Geestdriftig: “Ik geloof niet in termen als fotografie, video, concept, etc. Zulke termen kappen kunst af. Om me daarvan bewust te zijn heb ik een woord verzonnen waarbij én die openheid blijft én je voor jezelf een structuur kunt vormen. Ik zie mijn werk als modules: onderdelen laten passen of omdraaien; en als interim: de tijdelijke persoon die iets herorganiseert. De term interim-module leek mij een goede term voor wat ik doe.”

Navid Nuur, foto; jhoeko 72-30

Moeilijk? Valt reuze mee. De tentoonstelling Lube Love is tegelijk ongrijpbaar én ontvankelijk. Nuur legt uit: “Als je kunst tot je neemt op de manier van als ik het niet snap dan is het niet goed, maar wat je eigenlijk zegt: mijn referentiekader is beperkt. Kijk naar hoe wij koffie drinken. Er zijn wel zes soorten koffie. Dat was tien jaar geleden niet zo. Hoe kan dit? Omdat je jezelf hebt toegelaten om erachter te komen welke soorten bonen er zijn en waar ze vandaan komen. Je zou zo ook naar kunst kunnen kijken. Dat je jezelf op die manier openzet. Het is te eendimensionaal om te denken ik snap het niet dus dan zal het wel niet goed zijn. Sommige werken van mij mag je ook gewoon mooi vinden zonder dat je begrijpt wat het inhoudt.” Where You End And I Begin, luidt een van die werken. Het klinkt als een lijfspreuk voor Lube Love.

Een bankstel, luidsprekers en een abstract canvas gemaakt door de Roemeense schilder Adrian Ghenie. De totstandkoming van het doek is te volgen in twee video’s. Nuur staat erbij met een microfoon in zijn hand, waarmee hij “als een voetbalcommentator” Ghenie’s verfstroken van commentaar voorziet; elke kleur krijgt een passende stemvervorming.

Matisse french-window-at-collioure

Henri Matisse – Porte-fenêtre à Collioure (1914)

Ondanks dat Nuur met verschillende materialen werkt buigt hij elk voorwerp om naar zijn eigen invalshoek, zijn eigen interim-module. Video-installaties, neonlichten, teksten, een handdoek die letterlijk stijf staat van de uitgelopen verf, waspoederdozen, boekjes met eigengemaakte typografie, of een grammofoonplaat waarop Nuur de woorden ‘the black hole’ opzuigt en uitspreekt. Een Maastrichtse tattooshop zet in het museum gratis door Nuur gemaakte ontwerpen in je vel. Telkens word je als bezoeker getuige van materiaal dat in de handen van Nuur in andere mogelijkheden verandert. Van de weeromstuit ga je zelf ook met een andere blik naar kunst kijken.

Ooit verdiende Navid Nuur (Teheran 1976) de kost als graficus, spoot hij suizend per skateboard graffiti op muren en gebouwen. Zijn hang naar taal en tekst komt naar eigen zeggen omdat hij “extreem dyslectisch” is. Ironisch genoeg was het een visueel kunstwerk dat hem inspireerde tot de associatieve beelden die hij sinds 2008 maakt.

Nuur: “De eerste keer dat ik werk van Matisse zag dacht ik: waarom moet ik al die oude troep bekijken terwijl ikzelf middenin een subcultuur van design en graffiti zit. Maar een ander werk van hem bestond deels uit zwart, met stukjes luik. Waarom zou hij dat nou schilderen? Het leek helemaal niet op zijn andere werk met bloemen. Ik ontdekte dat hij het licht wilde vangen. Elk onderwerp was voor hem een excuus om iets te pakken wat je niet kan zien. Dat is wat hij probeert. Iets zoeken wat je niet ziet. Toen dacht ik what the hell, wat ben ik dan aan het doen wat zogenaamd uniek is? Als graficus werkte ik altijd dienstbaar, voor het publiek, maar na het zien van Matisse kreeg ik een visual breakdown. Toen ben ik gestopt met mijn grafische werk, graffiti en skateboarden. Ik kon het gewoon niet meer.” Bijna opgelucht stelt hij, zijn nieuwe expo overziend: “Ik voel me nu compleet. Ik weet dat ik stop als ik het op dit niveau niet meer kan trekken.”

(In 2011 werd Navid Nuur’s werk bekroond met de Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst, in 2013 met de prestigieuze Discoveries Prize tijdens de eerste editie van Art Basel in Hong Kong)

Navid Nuur – Lube Love (Bonnefantenmuseum Maastricht t/m 26 januari 2014)

(eerder gepubliceerd op ZwartGoud)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s