De ontregeling van filmer fotograaf Richard Kern

kern

Geen overdreven stilering, gewoon recht voor de raap. Richard Kern wil in zijn foto’s en films niet per se het vrouwelijke schoonheidsideaal laten zien. Sterker, op het moment dat collegakunstenaars zichzelf een halt toeroepen, mogelijk uit gêne of zelfcensuur, filmt en fotografeert Kern gewoon door. Ver voorbij het fatsoen en ruimschoots over de grenzen van ‘de goede smaak’. Daarom worden zijn beelden vaak als confronterend en ongemakkelijk ervaren. Het begrip porno valt meer dan eens. Onterecht. Het Heerlense Schunck toont tijdens de Graukunstexpositie werk van de Amerikaanse fotograaf en filmer. O.a. de beruchte film Fingered.

Het zijn de groezelige lowbudgetfilms waarmee Richard Kern (1954) begin jaren tachtig in kleine kring naam maakt. Films waarin geen vragen worden gesteld over het hoe en waarom van plot en personage. De toeschouwer zit er mooi mee opgescheept. Of hij wendt zijn hoofd vol walging af, óf blijft toch stiekem kijken naar Kerns duivelse pact tussen seks en geweld. Een platte vorm van provocatie? Inderdaad zijn sommige scènes ongetwijfeld als zodanig bedoeld, maar Kerns oeuvre is te bijzonder en uniek om het af te doen als provocatie om het provoceren.

Al dan niet parodiërend verwijst Kern naar de horrorfilm, naar SM, strips, snuffmovies, en grandguignol, het extravagante horrortheater in het Parijs uit begin vorige eeuw. Anderen leggen een link met de boeken van de Franse schrijver en ‘filosoof van het kwaad’ Georges Bataille. Zowel bij Kern als Bataille overlappen de thema’s angst, geweld, seks en de dood elkaar in een ongrijpbare verstrengeling.

17-5-lydia-lunch-blog480
scène uit Fingered

Bataille beschouwt seks en de dood als drijfveren voor het maken van kunst. Volgens hem bezit de mens een verlangen niet gehinderd te willen worden door regels, om zonder doodsangst het leven te kunnen ondergaan. Elke verbodsregel vraagt om overtreding en overschrijdend onwettelijk gedrag. Het doelbewust overschrijden van taboes noemt Bataille transgressie. De filosoof maakt zijn lezer voyeur én, daar komt het addertje, participant.

Het seksueel afwijkende gedrag van Batailles romanfiguren en de daaruit voortkomende gewelddadige beschrijvingen, is een latente voedingsbodem voor aversie en aantrekking. In de films van Richard Kern zijn de overeenkomsten met de boeken en personages van Bataille duidelijk aanwezig, al beweert de filmer in een interview simpelweg: “Wat ik interessant vind in films haal ik naar boven en laat het samengevat zien. Wat Amerikanen interesseert is seks en geweld en de smerige kant van het leven”.

c
(foto: Richard Kern)

In 1983 koopt de dan nog jonge cineast voor vijf dollar een Super-8 camera. Hiermee filmt hij de ‘belevenissen’ van vrienden en bekenden uit de muziekundergroundscene. De ruige New Yorkse Lower East Side dient als grauw decor. Kerns manier van filmen vindt meteen aansluiting bij de no wave: bands die onder invloed van punk en avant-garde het rockstramien inruilen voor nóg vrijere muzikale opvattingen.

Een van de pioniers is de groep Teenage Jesus & the Jerks van zangeres Lydia Lunch. Aanvankelijk werkt Kern samen met een vriendje van haar, Nick Zedd, die als medegrondlegger van de Cinema Of Transgression wordt gezien. Andere figuren uit de periferie van de New Yorkse underground voelen zich eveneens aangesproken door Kerns werkwijze. Via Lunch komt Kern in contact met o.a. Jim ‘Foetus’ Thirlwell en Henry Rollins.

10150008_471139673013278_1012540623_n

Met name zijn filmbeelden ontregelen dankzij een hardvochtige benadering van het grotestadsleven. De Amerikaan moffelt niets onder het tapijt, elke vorm van suggestie ontbreekt. Omdat de kadrering er nogal primitief uitziet, de beelden grofkorrelig zijn, doen de films denken aan goedkope horrorfilms waarin de hoofdpersonen zonder aankondiging vooraf, elkaar naar het leven staan. Alleen gaat het bij Kern niet om kettingzagende psychopaten, maar om non-conformisten, randfiguren en onruststokers.

Ondanks het frontale naakt in expliciete poses zijn Kerns beelden beslist geen porno. Waar porno telkens opnieuw een seksuele stimulans wil oproepen en benadrukken, valt het werk van de Amerikaan nauwelijks erotisch te noemen. Benadrukken de makers van porno hoe en welke handelingen er verricht dienen te worden, Kern laat de poses en de interpretatie ervan over aan de fantasieën van zijn actrice of model.

Niet iedereen zal zich identificeren met Kerns vrouwen, die in zijn werk openlijk fantaseren over ongehinderde seks, bondage en agressie. Het scenario van Fingered werd mede geschreven door Lydia Lunch. In de onrustbarende koortsdroom over seks en geweld, gooit de koningin van de New Yorkse subcultuur, net als in het al even beruchte The Right Side Of My Brain, het begrip lustobject radicaal om. Zo is het maar net. In het oeuvre van Richard Kern heeft de man weinig tot niets in te brengen. Hij staat letterlijk in zijn hemd én voor lul.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s