Radiohead – A Moon Shaped Pool: meesterlijk artistiek statement

radioheadartforthenewalbum2016

A Moon Shaped Pool zit boordevol verborgen hints, beeldspraak en aanwijzingen. Enkele dagen voorafgaand aan de release speelde Radiohead nog verstoppertje. Berichten op twitter- en facebookpagina werden gewist, de eigen site ging blanco. Alsof men met een schone lei wilde beginnen.

Allengs werden stukjes strohalm aangereikt in songs en beelden die meer duiding en context prijsgaven. Burn The Witch refereert zowel aan de film The Wicker Man als aan de Britse animatieserie Trumpton (let op de eerste lettergreep). In beide gevallen handelt het om een kleine, fictieve gemeenschap waarvan de inwoners de schone schijn ophouden. Volgens een van de makers van de bijbehorende video moet het nummer worden gezien als commentaar op de vluchtelingencrisis, die ook in Engeland leidde tot heksenjachtsentiment. Als onderdeel van de albumrelease ontvingen enkele fans via de post ansichtkaarten met de tekst “we weten waar je woont”, herinnerend aan de retoriek van xenofobe politici.

Burn The Witch geldt binnen de discografie van Radiohead als een song die vaker in een andere vorm is uitgeprobeerd, maar in deze versie voor het eerst het licht ziet. In de deels in Los Angeles opgenomen, door Paul Thomas Anderson geregisseerde video van Daydreaming, zien we Thom Yorke dwalend van de ene locatie door het andere interieur. De enkele keer dat we zijn lippen zien bewegen zingt hij “beyond me beyond you”. Aan het einde worden zijn woorden vervormd tot iets dat naar verluidt lijkt op “every minute, half of my love“.

Wat nog het meest opvalt is de toon van het album. Die is ingetogen, somber zelfs. Alsof bandlid Jonny Greenwood, bekend van zijn muziek voor films van Anderson, de soundtrack heeft geschreven voor Thom Yorke, wiens ruim twintigjarige relatie met vriendin Rachel in 2015 op de klippen liep. Indicaties dienen zich aan in metaforen. Decks Dark opent met “and in your life there comes a darkness”. De titel is een verbastering van Rick Deckard, hoofdpersonage uit de sciencefictionfilm Blade Runner. In de toekomstige dystopie Los Angeles wordt Deckard verliefd op een vrouwelijke replica, een exacte kopie van een menselijk wezen. Naam? Rachel.

Yorke’s zang is meer dan ooit zoekend en zwevend gevangen in een staat van bijna ondraaglijke melancholie waarin strijkers, akoestische gitaar of piano de dienst uitmaken. Desert Island Disk is bijna een folksong. Toch is de experimenteerdrift van de band overeind gebleven. Ful Stop leunt op de ritmische ‘motorik’ van krautrockbands als Neu!. Verdwenen zijn de elektronische ritmes van recente vorige albums, des te vaker dartelen, bijna onhoorbaar, vervormingen en audiokunstjes door het geluidsbeeld.

Op dit maanlandschap van Radiohead mag de luisteraar ruim vijftig minuten landen in een ontmoeting tussen herkenning en aftasten. Net zoals op de maan overwegend donkere kraters te zien zijn, overheerst op A Moon Shaped Pool duisternis en de ijdele zoektocht naar hoop en licht. “Selfdefense against the present, the present tense”, zingt Yorke ergens. Afweermiddel tegen een werkelijkheid die alleen maar vragen oproept en nooit antwoorden geeft, waardoor je als vanzelf je eigen waarheid gaat creëren. De waarheid van Radiohead is meer dan voldoende: een meesterlijk artistiek statement.

Aan het artwork is als vanouds veel aandacht besteed door vaste hoesontwerper Stanley Donwood. Zijn werk valt niet alleen te bewonderen over de volledige klaphoes, maar ook aan de binnenkant van het karton waarin de platen zitten. De kleurrijke beelden, die doen denken aan psychedelische vloeistofdia’s, ogen net zo ongrijpbaar als de songs op het album. De platen zijn geperst door het Duitse Optimal, op 180 gram, in een zowel zwarte als gelimiteerde witte kleur (naar verluidt in een oplage van 9000 stuks). In de uitloopgroef vind je de inscriptie Bazza Alchemy. Dit is een verwijzing naar Barry Grint, bijnaam Bazza, de ‘cutting engineer’ die zorgt dat de vinylgroef de muziek perfect weergeeft. In september verschijnt overigens een luxe editie op vinyl.

(eerder gepubliceerd op Vinyl50.nl)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s