Wouter Bulckaert schrijft liefdevol en aanstekelijk eerbetoon over JJ Cale

“Het lijkt hem allemaal te overkomen. Alsof er plots noten uit de lucht vallen en op zijn gitaar belanden.” Bedoeld wordt JJ Cale, maker van muziek die simpel en ongrijpbaar is, toegankelijk en doorwrocht. Een van de eerste popmuzikanten die werkt met een drumcomputer en de techniek van de studio gebruikt als instrument. Maar JJ Cale is behalve een begenadigd gitarist lange tijd een ondergewaardeerd liedjesschrijver. Bovendien heeft hij een bloedhekel aan de muziekindustrie, geeft zelden interviews en over zijn privéleven kom je nog minder te weten.

Troubadour In De Woestijn zou zomaar het allereerste Nederlandstalige boek kunnen zijn dat over Cale verschijnt. De Vlaamse auteur Wouter Bulckaert blijkt kenner en liefhebber van met name de muziek van de zanger-gitarist. Eerder publiceerde hij een boek over het gitaarfenomeen Ry Cooder. Wanneer een schrijver zo dicht op zijn onderwerp gaat zitten kan dat soms nadelig uitpakken. Bulckaert benadrukt nogal vaak Cale’s klasse als componist en diens eigen gemaakte studiotechnieken. Eigenlijk gaan de beste hoofdstukken over de tijd dat Cale zich terug trekt uit de muziek, amper optreedt en geen platen meer maakt. Toch weet de schrijver zijn bewondering en kennis zo aanstekelijk te verwoorden dat je als lezer steeds meer waardering begint te krijgen voor JJ Cale, die wars is en blijft van sterallures. In onze huidige tijd van social media en hyperactieve artiesten, is het net of je een boek leest over iemand van een andere planeet.

Bulckaert sprak niet met betrokkenen of met Cale zelf. De gitarist overleed in 2013 aan een hartaanval. Wel koppelt hij een bezielde manier van schrijven aan informatie die hij vergaarde uit talloze publicaties en uit eigen waarneming. Eindelijk neemt een Nederlandstalige schrijver eens de moeite om uitvoerig albums, muziek, teksten en studiotechniek van JJ Cale te beschrijven en te analyseren. Tijdens het lezen krijg je het gevoel dat je toch wat gemist hebt al die jaren dat je weleens een plaatje draaide van Cale. Ineens krijgen diens vermeende beperkingen veel meer betekenis.

Vlot en aanstekelijk schrijft Bulckaert ook over Cale’s beginperiode, de jaren zestig. Toen de man uit Tulsa, Oklahoma nog een hardwerkende sessiegitarist was en niet de latere meester van de ironie en het understatement. Bulckaert noteert een hoop leuke weetjes en anekdotes. In 1966 maakt hij met onder meer Leon Russell, Greg en Duane Allman een noveltyplaat waarop bewerkingen staan van tunes uit Amerikaanse tv-series. Als geluidstechnicus is hij betrokken bij het eerste album van heavy metalband Blue Cheer. Maar nog voordat de opnamen goed en wel beginnen maakt Cale dat hij weg komt. De confrontatie met rock ’n roll gedoe en de overdaad aan decibellen in de studio wordt hem teveel. Hij heeft gewoon geen zin in dit soort flauwekul.

Zelfs wanneer zijn bekendheid toeneemt weigert Cale aan het marketingspel van de industrie mee te spelen. Als hij bij een optreden in een veel bekeken tv- show moet playbacken, maakt hij rechtsomkeert. Een contract dat platenmaatschappij Columbia hem biedt voor een miljoen dollar wimpelt hij laconiek af. Lange tijd bezit hij geen telefoon. “Waarom ik zelden op andermans platen speel? Ze kunnen me niet bellen, hè!” Het boek wemelt van de citaten waarin Cale droogkomisch zichzelf en zijn werk relativeert.

Dus wordt de gitarist vooral door muzikanten gewaardeerd. Eric Clapton is zijn grootste bewonderaar. Dankzij de hits die de Brit heeft met Cale’s composities After Midnight en Cocaine wordt deze tegen wil en dank internationaal beroemd. Achteraf gezien laten veel platen van Clapton zich beluisteren als één groot eerbetoon aan Cale. Luister nog maar eens naar speelwijze en klank van 461 Ocean Boulevard.

Ondanks Bulckaerts kritiek op sommige latere albums, valt hem de kentering in de teksten op. Beschrijft de zanger met de omfloerste stem in de jaren zeventig volop de geneugten van het minnespel, de laatste jaren bezingt hij een reflectieve en maatschappijkritische kant. Een opvallend slotakkoord in en van de Troubadour In De Woestijn. Bulckaerts boek is een mooi en respectvol eerbetoon aan JJ Cale. Bescheiden van opmaak. In plaats van foto’s houtskoolachtige schetsen bij elk hoofdstuk. Een monument in het klein, geheel in lijn met het fijnzinnige karakter en de muziek van de grootmeester.

Wouter Bulckaert – Troubadour In De Woestijn (illustraties Edward Hall) Uitgeverij EPO, 2018)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s