Recensie John Coltrane A Love Supreme: The Complete Masters

John Coltrane was een man met een missie. Jazz beschouwde hij als spirituele ontdekkingsreis én muzikaal kruidvat. Halverwege de jaren zestig transformeerde zijn toch al ruime opvatting van (free) jazz in verhalende “sheets of sound”. Deze vrijgevochten klankepistels verschenen via platen van het Impulse-label, waarop het beruchte John Coltrane Quartet grenzen mocht verkennen en verleggen. A Love Supreme componeerde de tenorsaxofonist in 1965 in de slaapkamer van zijn pas verworven buitenhuis in New York. Vanuit deze relatieve rust wilde Coltrane met dit album een metaforische harmonie scheppen voor de politieke en sociaalmaatschappelijke onrust die in zijn land woedde over o.a. burgerrechten voor Afro-Amerikanen.

Wie destijds de plaat kocht en de moeite nam de hoestekst te lezen, ontdekte behalve een lofzang op God, dat Coltrane naast de vier stukken op de reguliere lp, ook sessies had opgenomen met zijn maatje Archie Shepp. De in 1967 aan leverkanker overleden Coltrane kan het niet meer meemaken, maar alle volledige opnamen zijn nu te vinden op deze voorbeeldige 3lp set.

Vaak gaat het bij archiefopnamen om kliekjes die je voor kennisgeving aanneemt. Zoniet bij The Complete Masters. Tenorsaxofonist Archie Shepp mag op zijn eigen albums een recalcitrant en ingetogen spel afwisselen, in deze ‘takes’ neemt hij met gemak de rol van Coltrane over die zelf de ruimte neemt vrijelijk te excelleren. Er is tussendoor een kort gesprek in de studio, al moet je de volumeknop flink open draaien om te horen wat er gezegd wordt. Deze en andere archiefopnamen, waaronder een aantal studies in mono, stammen uit Coltrane’s persoonlijke archief en werden deels niet eerder uitgebracht. Ze laten verbijsterende muziek horen en nog eens de blakende vorm waarin hij en zijn mannen verkeerden.

Over het vinyl:
Fraaie klaphoes met drie lp’s en een boekje van 32 pagina’s. Natuurlijk gaat het niet om zo’n hardkartonnen hoes zoals Impulse die maakte in de jaren zestig. Toch bevat deze reissue de oorspronkelijke hoesfoto en ontwerp aan de binnenzijde. Het oranje logo met uitroeptekens is precies zo overgenomen voor het vinyllabel. Het bijgaande boekwerk bevat tekst en uitleg plus handgeschreven notities door Coltrane. De geluidskwaliteit van de drie platen is overigens uitstekend. Dankzij de heldere, pittige ‘remastering’ komen naast de saxofoon nu ook drums, piano en bas veel beter tot hun recht. Een mooi verzorgd historisch document.

John Coltrane – A Love Supreme: The Complete Masters (Impulse!/Verve Records/Universal)

(eerder gepubliceerd in Vinyl50)

Zéér korte ontmoeting met saxofonist Archie Shepp in Rotterdam

Archie Shepp. Ooit mocht ik hem ontmoeten, maar veel langer dan de tijd die het kost om een mondstuk op een saxofoon te schroeven zal het niet hebben geduurd. Shepp de saxofonist wiens handelsmerk het in toom houden van muzikale neurosen is, had zojuist een optreden naar een goed einde gebracht op een jazzfestival in Rotterdam. Nog een geluk, want halverwege het overigens geweldige concert, klom een dame uit het publiek het podium op en vloog Shepp uitbundig om de hals. Die bleef opvallend stoïcijns. Blijkbaar had hij dit vaker meegemaakt. Maar ik, zo luidde het plan, zou hem na het optreden interviewen voor muziekblad Heaven.

Bijna op van de zenuwen betrad ik na afloop van het optreden de kleedkamer van Archie Shepp de levende legende. In een oogwenk zag ik meteen hoe de verhoudingen er bij lagen. Met dat interview zou het niks gaan worden. Hier kon ik niet tegenop. Dames in zwarte netkousen, verspreid over een tafel keurig neergelegde zakjes wiet. Mocht Shepp nog getwijfeld hebben over het geven van een interview, dan werd deze twijfel subiet de kop ingedrukt doordat een van de dames haar telefoonnummer aan hem overhandigde. Toegegeven, erg veelbelovend klonk het niet wat Shepp tegen me zei nadat ik hem op de schouder had getikt: ‘Be with you in a minute.’

Eigenlijk is het hele oeuvre van Shepp ‘be with you in a minute’. Alleen voor Blasé nam hij uitgebreid de tijd. Mooie plaat. Voor Yasmina, A Black Woman had hij al niet veel tijd meer over, snel de hort op naar de volgende. Veel van zijn platen balanceren tussen willen en niet willen, tussen kunnen en ach we zien wel waar het eindigt. Wispelturig mannetje onze Archie.

Mama Too Tight, The Magic Of Juju, The Way Ahead zijn albums met karakter maar waar ook het een ander aan schort. Kant één potje freejazz, kant twee beetje aanklooien met standards zoals dat in jazztermen heet. Attica Blues? Geen jazz, wel veel maatschappelijk engagement. En mooie hoezen. Daar wist ie wel raad mee.