Record Store Day 2018: parels en irritaties

Vaste prik rond Record Store Day: zéér uiteenlopende meningen na bekendmaking van dé lijst. Op zaterdag 21 april is het immers zover. Het moment waarop wereldwijd de platenzaak in ere wordt gehouden. Ter gelegenheid verschijnen honderden lp’s en singles in een keer tegelijk. Bij aankoop krijg je een schijfje cadeau. Een soort Boekenweek dus maar dan in één dag. Vroeg uit de veren want door de beperkte oplage zijn veel platen nadien amper meer te krijgen. Maar wat heeft Record Store Day voor de Nederlandse winkels en liefhebbers eigenlijk te bieden?

Om te beginnen moeten we een onderscheid maken tussen de exclusieve releases en de uitgaven die hierop als het ware meeliften. RSD is namelijk ook een vehikel om gewone vinylwaar te lanceren. Daarnaast presenteert elk land een eigen lijst. Kwestie van rechten. Zo kan het gebeuren dat er in Amerika andere albums en singles worden aangeboden dan in Europa en omgekeerd. In Engeland lijkt men vast vooruit te lopen op Brexit. Uitsluitend in het Verenigd Koninkrijk te koop is muziek van The Waterfront, de oerversie van de nog altijd populaire Britpopband Stone Roses.

Platenmaatschappijen wordt nogal eens verweten dat ze een te grote invloed uitoefenen op RSD. Universal presenteert ruim vijftig titels tijdens de komende editie. Carrie Colliton, medeoprichter van RSD, schuift de kritiek terzijde. “Sommigen beweren dat grote labels RSD hebben overgenomen, en dat stoort me nogal omdat er vanaf het begin grote labels bij betrokken waren”. Met name voor de kleinere winkel is de vinyldag bittere noodzaak gebleken. In 2017 werden er records aan omzetten behaald.

Exclusief of niet, in veel gevallen gaat het om platen waarvan de noodzaak om ze aan te schaffen op zijn minst twijfelachtig is; lokkertjes waarmee je hooguit de verstokte verzamelaar een plezier kunt doen. Het is ook maar net hoe je het bekijkt. Iets met een glas dat halfvol is of half leeg. Soms zit er slechts een nieuw jasje omheen, is er een kunstwerkje (picture disc) in de groeven gedrukt of een kleurtje aan toegevoegd. Want als er een ding duidelijk wordt tijdens de komende RSD, is het de niet te stuiten opmars van gekleurd vinyl. Je kunt het zo gek niet bedenken. In alle kleuren van de regenboog of in ‘splatter’, alsof iemand over de plaat heeft gekotst. Zo wordt doelbewust een hebbeding gecreëerd; in feite gaat het om een lucratieve marketingtruc in plaats van een artistieke keuze. Drie platen van Tom Waits verschijnen in blauw, rood en grijs. De kleuren vloeken bij zowel het hoesontwerp als de muziek op Bawlers, Brawlers en Bastards (overigens hoogtepunten in zijn oeuvre).

Het is dus even zoeken naar waar het om draait, naar platen waarop muziek te horen valt die daadwerkelijk nooit eerder is verschenen. Neil Youngs Tonight’s The Night werd in 1973 integraal nagespeeld op het podium van de toen pas geopende Roxy in Los Angeles. De uitgave op RSD blijkt een unieke liveplaat. Eveneens vers van de pers: een mini-lp van zangeres Sevdaliza. Het Nederlandse antwoord op Massive Attack komt met liefst zeven nieuwe nummers. Leuke opsteker voor de fans van The National is een liveregistratie van Boxer. Tamelijk onverwacht werd in Brussel dit oude album uitgevoerd ter afsluiting van de recentste tournee.

Dringen geblazen voor de lp Klets van de Vlaamse rapper Meneer Michiels. Slechts honderd exemplaren worden in omloop gebracht. Overigens is het aandeel hiphop net als in voorgaande jaren nogal povertjes. Ook bijdragen van jonge, opkomende artiesten zijn flink in de minderheid. Platenmaatschappijen kiezen liever voor zekerheid door de usual suspects naar voren te schuiven. Denk aan Beach Boys, Madonna, Elvis Presley en Johnny Cash.

Van de Pink Floyd-klassieker Piper At The Gates Of Dawn zijn vijftienduizend exemplaren geperst. In monoweergave. De hoes wijkt af van het origineel, er zit een poster bij plus vier extra songs. Prijs? Ongeveer 32 euro. Want ja, die prijzen. Met afstand het meest gehoorde ongerief over RSD. Naar verluidt moet de organisatie zich tandenknarsend neerleggen bij de bedragen die gevraagd worden. De vinyldag staat of valt tenslotte met de deelname van platenmaatschappijen. Die lijken zich, groot én klein, vooralsnog weinig aan te trekken van de klacht. Een doosje met negen singles van de band Wire kost bijna honderd euro.

Doris Norton was in de jaren tachtig computerprogrammeur bij Apple en IBM. Haar robotachtige disco, inclusief vervormde stem, doet sterk denken aan Kraftwerk en Giorgio Moroder. Te beluisteren op twee reissues. Eveneens aan de vergetelheid onttrokken worden Patti Palladin en Judy Nylon van Snatch. De enige lp die deze kunstpunkband maakte bevat een nummer over de Duitse terreurbeweging Rote Armee Fraktion, met gastbijdrage van Brian Eno.

Interessant is de categorie ‘voor het eerst op vinyl’! De Sundragon Sessions van Ramones bestaat uit een ruwe mix van Leave Home uit 1977. Ooit waren de opnamen onderdeel van een boxset op cd. David Sylvians Dead Bees On A Cake krijgt een heuse vuurdoop op vinyl. Verschil met de cd-versie uit 1999? De fotohoes is gemaakt door Anton Corbijn en de in wit geperste schijf bevat vier nummers die er destijds niet op stonden. Evenals bij voorgaande RSD edities is David Bowies muzikale erfenis vertegenwoordigd. De meest aantrekkelijke en duurste (40 euro) is een 3-lp set met een concert uit 1978.

Over concerten gesproken. Dat legendarische optreden in koffiehuis Sin-é van Jeff Buckley? Verdeeld over vier plakken zwart goud, voor ongeveer vijftig euro. Lil Uzi Vert is een rapper met vrolijk wapperende dreadlocks wiens YouTubevideos door tientallen miljoenen mensen worden bekeken. Een mixtape op mp3-file gaat voortaan verder als grammofoonplaat. Van de Nederlandstalige punkband Frites Modern wordt een cassettebandje uit 1983 omgetoverd tot blauw vinyl. Curieus is de bijdrage van Antony Gormley. Beroep: beeldhouwer. De Britse kunstenaar won in het verleden de prestigieuze Turner Prize. Zijn album is een “portret in geluid” opgenomen in zijn “kathedraalachtige” atelier. Die Sounds Of The Studio zijn afkomstig van hamers, slijpmachines en lasapparaten.

Recensie Pink Floyd vinyl reissues Ummagumma en More met eigen karakter

more_630 ummagumma_630

Het najaar 1969 als dubbel-lp verschenen Ummagumma moeten we zien als een schone lei. Als opstapje om na het vertrek van Syd Barrett en diens lieflijke liedjes, via de experimenteerdrang van Rogers Waters te belanden bij de legendarische jarenzeventig albums. Op dit buitenbeentje in de Pink Floyd discografie mogen de vier overgebleven bandleden eerst nog afzonderlijk stoeien met geluidskunst en songvormen. In David Gilmours compositie The Narrow Way schemert reeds de latere Pink Floydsound, net als in de pastorale folksongs van Waters, compleet met geluidseffecten van tsjilpende vogels, bromvlieg en een vliegenmepper.

De andere plaat bevat een weergave van de optredens in die tijd. Ook op het podium nam de band ruim afstand van de studioversies. Aan de hand van psychedelische improvisaties klonken deze een stuk ruiger en uitbundiger. De uitvoering van Careful With That Axe Eugene werd vooral bekend vanwege de oerschreeuw tijdens de intro. Overigens speelde de band een van de vroegste versies van dit werk, onder de titel Keep Smiling People, tijdens een optreden in ons eigen Paradiso, mei 1968.

Maar wat blijft er na bijna vijftig jaar over van dit curieuze album? Nou, beslist veel moois. Ummagumma is een auditieve ontdekkingsreis, een beetje excentriek, maar met de terugwerkende kracht van deze reissue klinkt de plaat nog altijd uiterst geïnspireerd.

Dat geldt ook voor de soundtrack van de intussen weliswaar gedateerde drugsfilm More. De plaat, die enkele maanden voor Ummagumma verscheen, bevat instrumentale sfeermomenten en folkachtige songs. Én de cultklassiekers Cirrus Minor en The Nile Song. Ofwel: na een dromerig genieten van natuurschoon volgt het brute ontwaken in de vorm van een stevige brok proto-metal. Een dergelijk contrast zou het herboren Pink Floyd gaan typeren onder de artistieke hoede van Roger Waters.

Ondanks dat met name Ummagumma nog vrij makkelijk is te vinden in bakken tweedehands, zijn deze twee reissues, zeker voor wie een zwak heeft voor vers vinyl, erg de moeite waard. Enkele opvallende verschillen met de oorspronkelijke uitgaven: in het oneindige spiegeleffect toont de originele hoes van Ummagumma, linksboven in de spiegel waar Richard Wright op een krukje zit, een exemplaar van A Saucerful Of Secrets. Op de nieuwe hoes is dit om onduidelijke reden weggelaten. Het beroemde gele label met Harvestlogo is vervangen door een detailvariant in donkerblauw. Pluspunt is dat op de heruitgaven een barcode ontbreekt, zoals het hoort natuurlijk. Jammer genoeg is de teruggevouwen flipbackrand aan de achterzijde van More niet overgenomen maar gefotoshopt.

Verder niets dan lof. De 180-grams persingen klinken ruisvrij en de weergave ‘remastered from analogue tapes’ zorgt voor een transparant en droog geluid. Effe wennen voor wie bekend is met de originele, analoge opnamen, waarvan de authentieke klank beter lijkt te passen bij de muziek van toen. Lijkt, want deze reissues bezitten een heel eigen karakteristiek: neutraal, zonder inkleuring of versiering. Je hebt geen moment het gevoel dat je naar een digitale restauratie luistert.

(eerder gepubliceerd via Vinyl50)