Dust & Grooves is meer dan koffietafelboek over vinyl

Dust-and-Grooves-Book-1

Lezen over het verzamelen van platen kan natuurlijk ook erg leuk zijn. Neem Dust & Grooves, koffietafelboek met inhoud. Eilon Paz fotografeerde en interviewde liefhebbers over hun vinylverzamelwoede. Opvallend is de voorliefde die ze koesteren voor niet-westerse muziek. Verwacht dus geen verhalen over moeilijk te vinden persingen van de Beatles of Rolling Stones. In Dust & Grooves puilen de kasten uit van zeldzame platen uit Zuid-Amerika, Afrika of van Mediterraanse herkomst. Toch komen er nog heel wat parels en privépersingen aan bod uit de psychedelische muziek van de jaren zestig en zeventig.

Aan de basis van deze via crowdfunding tot stand gekomen uitgave lag een “road trip” die Paz ondernam om wereldwijd verzamelaars op te sporen; van Istanbul tot Holly Springs, Mississippi. Het boek is meteen een soort etnografische staalkaart van vinyl, bevat ruim vierhonderd pagina’s en weegt twee en een halve kilo. Inderdaad “adventures in record collecting”, aldus de subtitel.

Ondanks de keuzes voor obscuur vinyl zijn de verhalen over de totstandkoming van de collectie veel meer dan een feest der herkenning. Dankzij de prettige no-nonsense vragen die Paz stelt, bieden de antwoorden een verhelderend inzicht over ieders persoonlijke verzameldrang. Deze benadering tilt Dust & Grooves met gemak uit boven een hebbeding voor nerds of fijnproevers. Neem alleen al de honderden beelden die door Paz zijn voorzien van een warmbruine tint; foto’s die meer zeggen dan woorden. Alsof je bij de verzamelaars zelf op bezoek bent.

Bijzonder is de ontmoeting met Joe Bussard, geboortejaar 1936. De verstokte verzamelaar van jazz en blues op 78-toerenschijven van bakeliet, heeft een hartgrondige hekel aan popmuziek: “idiotic noise in my opinion”. Maar net als zijn collegaverzamelaars wisselt Bussard aanstekelijk enthousiasme af met parate kennis over de zeldzaamheid en de waarde van platen. Sheila Burgel vertelt uitgebreid over haar zwak voor sixties meidenpop. De 39-jarige ziet het zoeken en vinden van vinyl eveneens als een reis: “from not knowing to knowing”.

Het zijn met name de interviews waarin niet de meest voor de hand liggende platen langskomen die de nieuwsgierigheid prikkelen. Song Of A Gypsy van ene Damon? Volgens sommigen de ontbrekende schakel tussen The Doors en Love. Stark Reality? Een swingende soulfunkvariant op The Mothers Of Invention. Een aantal verzamelaars noemt de Megaplatenbeurs van Utrecht als vanzelfsprekende trekpleister, of ze zijn beroepshalve met muziek en platen bezig. Zoals Ahmir Thompson alias Questlove, drummer van The Roots. Zijn collectie omvat meer dan 75.000 lp’s. De meest dierbare platen bewaart hij in zijn huis in New York op een vaste plek. Simpel, omdat hij dan tenminste zeker weet dat hij ze daar ook kan terugvinden. Op de badkamer.

Dust & Grooves Adventures In Record Collecting (Ten Speed Press)

(eerder gepubliceerd op Vinyl50)

Recensie: David Bowie – Blackstar ook een zwarte ster kan schitteren…

R-7932038-1452414496-9422.jpeg

Toen ik Blackstar de dag voor Bowie’s overlijden draaide en de teksten er nog eens op na las, kreeg ik het voorgevoel dat dit wel eens zijn laatste album zou kunnen zijn. Achteraf makkelijk praten natuurlijk. Om te beginnen is het de eerste Bowieplaat waarop zijn beeltenis ontbreekt. Pontificaal een gestanste ster in de gitzwarte klaphoes, onderin de afgebroken stukjes. Aanvankelijk vermoedde ik bij het uitpluizen van de teksten dat Bowie teveel kunstenaar is om te verwijzen naar zijn persoonlijke leven. Zo lijkt ‘Tis A Pity She Was A Whore nog te refereren aan een toneelstuk uit 1633.

En de rest? Fictie? Realiteit? “Seeing more and feeling less, saying no but meaning yes”, zingt hij ergens. Bowie’s oeuvre bezit vaker tegenstrijdigheden en herinterpretaties. Was Space Oddity’s Major Tom in 1969 nog een onbevangen ruimtereiziger, tien jaar later is hij een aan lager wal geraakte drugsverslaafde. Maar nu, na Bowie’s onverwachte overlijden is het lot van Blackstar voorgoed bezegeld met een onderwerp dat niemand aan zag komen: een kroniek van een aangekondigde dood.

De verwijzingen zijn talrijk in Lazarus, vernoemd naar twee figuren uit de evangeliën. Een met zweren overdekte bedelaar die werd aangetroffen voor de poort van een rijkaard, en een Lazarus die door zijn vriend Jezus uit de dood werd opgewekt. Bowie bevindt zich met zijn gedachten ergens tussenin, tussen hemel en aarde, na alle lasten en lusten in een roes van verzadiging. “I’m so high it makes my brain whirl”. Naar de gelijknamige video, waarin Bowie zich verstopt in een kast en de deur voorgoed achter zich dicht trekt, wordt het opeens ongemakkelijk kijken.

Het typeert de kunstenaar in hem dat hij samen met zijn vaste producer Tony Visconti, met Blackstar ernaar heeft gestreefd een nieuwe muziektaal te creëren. Niet te vergelijken met een eerder album van hem, onvergelijkbaar met welk ander album van nu van wie dan ook. Volgens Visconti met dank aan Kendrick Lamar, wiens To Pimp A Butterfly mede als inspiratie diende. Waar Lamar met dwarse structuren afwijkt van doorsnee hip hop, zo deden Bowie en Visconti alles om rockmuziek te vermijden. Nou, dat is aardig gelukt. Blackstar laat zich geen moment vastpinnen. Meer verkenning dan kop en staart. Ondanks ijle saxofoonflarden bevat het album allesbehalve jazz; klinken ritmes gejaagd en nerveus, maar swingen doen ze dan weer wel. Een bitter contrast met de sfeer die overheerst: duister, grimmig en rusteloos. Een andere aanwijzing is wranger. Bowie zingt met een intonatie die we niet eerder van hem hoorden. Kwetsbaar, een tikje onvast. En dan is er die diepe zucht vlak voor ‘Tis A Pity She Was A Whore.

Alles wat onafwendbaar is schreeuw je liever niet van de daken. Zeker niet zoiets hardvochtigs als de constatering van leverkanker. I Can’t Give Everything Away luidt de apotheose van Blackstar. Intussen heeft Bowie natuurlijk wél alles gegeven. Ondanks de clichés die de media hardnekkig blijven opdreunen, over Bowie de artistieke kameleon, zijn imagoveranderingen en verkleedpartijen, gaat hij in herinnering als een groot songschrijver. Ook een zwarte ster kan schitteren. Zijn verzamelde werk voor altijd een Velvet Goldmine, tevens zijn allermooiste b-kantje.

David Bowie – ★ (Iso Records/Columbia/Sony Music)

(eerder gepubliceerd via Vinyl50.nl)

Beste albums 2015

VR

 

“I don’t know where I’m going from here, but I promise it won’t be boring”
– David Bowie

 

HAK

JOCHEN ARBEIT einstürzende neubauten
1 Hopek Quirin – 6 or 7
2 Schneider TM – Mobilee
3 Nightmares On Wax – Feeling Good
4 St. Germain – St. Germain
5 John Grant – Grey Tickles Black Pressure
6 Joe Zawinul – Zawinul
7 Duke Ellington- Latin American Suite
8 Automat- Plusminus
9 Temptations – Psychedelic Soul
10 Boozoo Bajou – 4

special releases
Weather Report – The Legendary Live Tapes 1978-1981 (4cd boxset)
Miles Davis – At Newport 1955-1975 The Bootleg Series 4 (4cd boxset)
Miles Davis – The Complete In A Silent Way Sessions (3xcd boxset)
concert
Ennio Morricone – Live O2 Arena, Berlin

 

 

R

ROB BENDERS regentag  rob benders
Rats On Rafts – Tape Hiss
Noel Gallagher’s High Flying Birds – Chasing Yesterday
Tocotronic – Rotes Album
Sleaford Mods – Key Markets
The Soft Moon – Deeper
Fresku – Nooit Meer Terug

 

 

Slaves

ANTON DAUTZENBERG ahjdautzenberg
1 Black Breath – Slaves Beyond Death
2 Kamasi Washington – The Epic
3 With The Dead – With The Dead
4 Deafheaven – New Bermuda
5 Christian Scott – Stretch Music
6 Krisiun – Forged in Fury
7 Ryley Walker – Primrose Green
8 Iron Maiden – Book of Souls
9 Slayer – Repentless
10 Baroness – Purple

special releases
Georgie Fame – The Whole World’s Shaking/Complete Recordings 1963-1966 (5cd boxset)
The Jam – Fire and Skill: The Jam Live (6cd boxset)
The Velvet Underground – Loaded: Re-Loaded 45th Anniversary Edition (5cd boxset)
concert
Kamasi Washington – Muziekgebouw, Eindhoven

 

 

CTV

JOHN DORAN thequietes
Carter Tutti Void – f(x)
Circuit Des Yeux – In Plain Speech
The Eccentronic Research Council – Johnny Rocket, Narcissist & Music Machine… I’m Your Biggest Fan
EEK featuring Islam Chipsy – Kahraba
GNOD – Infinity Machines
Hey Colossus – Radio Static High
King Midas Sound & Fennesz – Edition 1
Lonelady – Hinterland
Stara Rzeka – Zamknęły Się Oczy Ziemi
Sunn O))) – Kannon

special releases
Insanlar – Kime Ne Ricardo Villalobos Kime Ne Versions 1+2 (2×12” reissue )
When – Black Death (lp reissue)
Nurse With Wound – Soliloquy For Lilith (3cd reissue)
concert
Richard Dawson – The Lex, London

 

 

AT

HENK GENDERS gong records
1 Aphex Twin – Computer Controlled Acoustic Instruments Pt. 2
2 Annabel (lee) – By The Sea…And Other Solitary Places
3 Kreng – The Summoner
4 Viet Cong – Viet Cong
5 Godspeed! You Black Emperor – ‘Asunder, Sweet And Other Distress’
6 Wire – Wire
7 F.F.S. – F.F.S.
8 The Meridian Brothers – Los Suicidas
9 Battles – La Di Da Di
10 Low – Ones And Sixes

special releases
Doxy Cinematic Soundtracks: Psycho, Shadows, Les Films d’Alain Resnais (lp)
Soul Coughing – Ruby Vroom, El Oso, Irrisistable Bliss (lp première/reissue)
concert
King Crimson – Tivoli Vredenburg, Utrecht

 

 

Jxxx

ROBERT VAN GIJSSEL volkskrant
1 Jamie xx – In Colour
2 Deafheaven – New Bermuda
3 Tame Impala – Currents
4 Holly Herndon – Platform
5 Starkey – The Transponder Orchestra
6 Kendrick Lamar – To Pimp A Butterfly
7 Baroness – Purple
8 Napalm Death – Apex Predator – Easy Meat
9 Ghost – Meliora
10 New Order – Music Complete

 

 

CB

CHRISTINE HAHN christine hahn  malaria! the static
Courtney Barnett – Sometimes I Sit and Think, And Sometimes I Just Sit
Deerhunter – Fading Frontier
Julia Holter – Have You in My Wilderness
Motörhead – Bad Magic
New Order – Music Complete
Oneohtrix Point Never – Garden Of Delete
Public Image Ltd. – What the World Needs Now…
Sleater-Kinney – No Cities To Love
Wire – Wire
Zachary Cale – Duskland

special releases
various – Lust & Sound in West-Berlin 1979-1989 B-Music (boxset)
The Velvet Underground – The Complete Matrix Tapes (boxset)
various – Ork Records: New York, New York (boxset)

 

 

At_Least_For_Now_ablum_cover

THOMAS HEERMA VAN VOSS thomasheermavanvoss
1 Benjamin Clementine – At Least for Now
2 Kendrick Lamar – To Pimp A Butterfly
3 Tom Holkenborg – Mad Max: Fury Road
4 Dr. Dre – Compton
5 Jamie xx – In Colour
6 Future – DS2
7 EL VY – Return To The Moon
8 Nils Frahm – Victoria
9 Sufjan Stevens – Carrie & Lowell
10 The Game – The Documentary 2

 

 

BR

RENE VAN KAAM platenblad
1 Blank Realm – Illegals In Heaven
2 Twerps – Range Anxiety
3 Dick Diver – Melbourne, Florida
4 Salad Boys – Metalmania
5 Heaters – Holy Water Pool
6 Clearance – Rapid Rewards
7 Jaill – Brain Cream
8 Lucero – All A Man Should Do
9 Royal Headache – High
10 The Cairo Gang – Goes Missing

special releases
Bob Dylan – The Best Of The Cutting Edge The Bootleg Series Vol. 12 (3lp boxset)
Close Lobsters – Firestation Towers 1986-1989 (3lp boxset)
Black Mountain – Black Mountain (tenth anniversary deluxe edition + bonus tracks, 2lp)
concert
Ultimate Painting – kelderbar VERA, Groningen

 

 

4795267

ROGER KENGEN
1 Max Richter – From Sleep
2 Björk – Valnicura
3 Godspeed You! Black Emperor – ‘Asunder, Sweet And Other Distress’
4 Ghost – Meliora
5 Colin Stetson and Sarah Neufeld – Never Were The Way She Was
6 Low – Ones And Sixes
7 Vietcong – Vietcong
8 Esmerine – Lost Voices
9 Kamasi Washington – The Epic
10 Sun O))) – Kannon

special releases
Miles Davis – Agharta (lp reissue)
various – The Rough Guide To African Rare Groove Volume 1
concert
King Crimson – Tivoli Vredenburg, Utrecht

 

 

Tess_Parks_Anton_Newcombe_-_I_Declare_Nothing_1024x1024

TIM PENNINGS
Tess Parks & Anton Newcombe – I Declare Nothing
Blur – The Magic Whip
Wand – Golem / 1000 Days
Mark Lanegan – Houston
The Germans – Are Animals Different
Aphex Twin – Computer Controlled Acoustic Instruments pt.2
Bed Rugs – Cycle
Metz – II
Thee Oh Sees – Mutilator Defeated At Last
Guilty Simpson – Detroit’s Son

special releases
Wallace Vanborn – Swimmer (10″)
concert
Carboon – Hanenhof, Geleen

 

 

glice-cvr-1215

THEO PLOEG gonzo  frnkfrt
1 Glice – Lix
2 Isolation Berlin – Körper
3 Daisy Bell – London
4 King Midas Sound + Fennesz – Edition 1
5 Mattheis – Kindred Phenomena
6 Dead Neanderthals – Endless Void
7 Lonelady – Groove It Out
8 Wolfgang Voigt – Versammlung 1
9 Die Nerven – Out
10 Het Droste Effect – SOAR

special release
New Order – Music Complete (boxset)
concert
Kylie Minogue – Melt! Festival, Gräfenhainichen (D)

 

 

Jeff_Bridges_Sleeping_Tapes

HARRY PRENGER zwartgoud  vinyl50  thepostonline
1 Jeff Bridges – Sleeping Tapes
2 Kamasi Washington – The Epic
3 Kendrick Lamar – To Pimp A Butterfly
4 Kreng – The Summoner
5 Guilty Simpson – Detroit’s Son
6 DeWolff – Live & Outta Sight
7 Death Grips – The Powers That B
8 Cat’s Eyes – The Duke Of Burgundy
9 The Mons – In The Original Its Red
10 Aphex Twin – Computer Controlled Acoustic Instruments Pt. 2

special releases
Bob Dylan – The Best Of The Cutting Edge The Bootleg Series Vol. 12 (3lp boxset)
Soul Coughing – Ruby Vroom (lp première)
William Burroughs – Nothing Here Now But The Recordings (lp reissue)
concert
Bob Dylan – Muziekgebouw, Eindhoven

 

 

RW

PAUL RONDAGS paulrondagsphotography
1 Ryley Walker – Primrose Green
2 Annabel (lee) – By The Sea… And Other Solitary Places
3 Flavien Berger – Leviathan
4 Nils Frahm – Screws Reworked
5 Death and Vanilla – To Where The Wild Things Are
6 Joep Beving – Solipsism
7 Dean McPhee – Fatima’s Hand
8 Pat Patrick & The Baritone Saxophone Retinue – Sound Advice
9 The Eccentronic Research Council – Johnny Rocket, Narcissist & Music
Machine…I’m You Biggest Fan
10 various – Kouté Jazz

special releases
Jean Claude Vannier & Serge Gainsbourg – Les Chemins De Katmandu
David Bowie – Five Years 1969-1973 (lp boxset)
Bert Jansch – It Don’t Bother Me (lp reissue)

 

 

Hecq

BOB RUSCHE concertzender x rated
1 Hecq – Mare Nostrum
2 Atomine Elektrine – Laniakea
3 SOL – Where Suns Come To Die
4 Ricardo Donoso – Machine To Machine
5 2Kilos & More – Lieux-Dits
6 TV Victor – Der Kern
7 Acronym – June
8 Troum & Raison d’Etre – De Aeris In Sublunaria Influxu
9 Carter Tutti Void – f(x)
10 Giulio Aldinucci – Spazio Sacro

special releases
Psychick Warriors Ov Gaia – 1989 (lp reissue van cassette)
Second Layer – World Of Rubber (2lp reissue)
Harmonia – Complete Works (lp boxset)
concert
Cabaret Voltaire – Incubate, Tilburg

 

 

Viet-Cong-Viet-Cong1

THESSY SEGERS sounds venlo
1 Viet Cong – Viet Cong
2 Ryley Walker – Primrose Green
3 Badbadnotgood & Ghostface Killah – Sour Soul
4 Otis Taylor – Hey Joe Opus Red Meat
5 Cat’s Eyes – Duke Of Burgundy
6 Girl Band – Holding Hands With Jamie
7 Sir Richard Bishop – Tangier Session
8 Ought – Sun Coming Down
9 Courtney Barnett – Sometimes I Sit And Think, And Sometimes I Just Sit
10 Wilco – Star Wars

special releases
Adrian Sherwood – Sherwood At Controls
Elyse Weinberg – Greasepaint Smile
Sun Ra And His Arkestra – To Those Of Earth
concert
D’Angelo – Palais des Congrès, Parijs

 

 

Viet-Cong-Viet-Cong1
MARCO SMEETS headmusic2 de afgrond
1 Viet Cong – Viet Cong
2 Blur – The Magic Whip
3 Serpent Power – Serpent Power
4 Thee Oh Sees – Mutilator Defeated At Last
5 Föllakzoid – III
6 TaxiWars – TaxiWars
7 Zun Zun Egui – Shackles Gift
8 Kovacs – Shades Of Black
9 Richard Hawley – Hollow Meadows
10 Gaz Coombes – Matador

special release
Frank Zappa – Roxy The Movie
concert
King Crimson – Tivoli Vredenburg, Utrecht

 

 

Eerste vier albums The Black Crowes heruitgebracht op vinyl

BCA

Daar stonden we toch even van te kijken daar in de jaren negentig. Opeens kregen we tijdens de dance, grunge, Britpop en gangstarap, bezoek van een stel jongens in rafelige spijkerbroeken en jasjes van de vlooienmarkt. Helemaal uit de zuidelijke staat Georgia. Deze lefgozertjes kwamen ons in het kersverse decennium wijzen op een vorm van rockmuziek die op dat moment hopeloos ouderwets leek. De vier platen die nu opnieuw zijn uitgebracht op vinyl, bewijzen echter het tegendeel. The Black Crowes blijken achteraf tijdlozer dan gedacht. Dat zit ‘m vooral in het gebruik van Amerikaanse southern rock, die bij de Crowes niet lui achterover leunt, maar ruig en opzwepend een flirt aan gaat met de Rolling Stones. Ten tijde van het nog immer onverwoestbare Exile On Main Street welteverstaan. Mooi meegenomen dat achtergrondzangeressen met gospelkoortjes Chris Robinsons stem van schuurpapier masseren.

De voor de jaren negentig typische rockproductie met harde drumsound zit de in aanleg goede nummers op Shake Your Money Maker af en toe in de weg. Maar als visitekaartje is dit debuut onontkoombaar. Best gedurfd om hierna Marc Ford erbij te halen. Zo’n gitarist die voortdurend cadeautjes uitdeelt. Door middel van zijn solo’s, gedecideerd en venijnig, ontwikkelt hij zich van aanwinst tot aanvulling op Rich Robinson die “very loud in the leftspeaker” speelt. Met dank aan Ford groeit The Southern Harmony And Musical Companion uit tot de ultieme Black Crowesplaat. Dat na dit ook commercieel succesvolle album de zaken min of meer worden omgegooid siert de band alleen maar.

Amorica is een liefdesverklaring aan het rocklandschap van het Amerika op dat ogenblik. De plaat haakt in op de melodieuze kant van de overstuurde grungerock uit Seattle. Temperamentvol en broeierig klinkt hier rock ‘n roll die het heft in eigen hand neemt, al suggereren de teksten meer persoonlijke issues over vrouwen en liefde, of beter gezegd het gebrek eraan bij Chris Robinson. De hoes is bekend. De Amerikaanse vlag in de vorm van een bikinislipje. Getuige de tekening van de opiumplant papaver op het vinyllabel, zou je eveneens een verband met drugsgebruik mogen veronderstellen. Een intrigerend album. De titel zou zomaar een woordspeling kunnen zijn op het gebied Armorica uit de tijd van de Galliërs, het huidige Normandië, dat na de ineenstorting van het Romeinse rijk kolonisten en slaven aantrok.

Three Snakes And One Charm grijpt enigszins terug naar bovengenoemde combinatie, al ontbreekt het soms aan echt overtuigende nummers. Ter compensatie spat de spelvreugde die zo te horen in de studio moet hebben plaatsgevonden met gemak over naar de vinylgroeven. Beetje teleurstellend dat de plaat eindigt met een nummer op het ritme van de reggae. Een zwaktebod voor een band die jarenlang de geneugten van de rock ‘n roll vierde. Want dat wordt met deze vier platen eveneens duidelijk: The Black Crowes maken muziek die klinkt naar heel veel lusten en weinig lasten.

Het had vermoedelijk met het regelen van de rechten te maken dat deze heruitgaven diverse keren werden aangekondigd en weer uitgesteld. Nog een geluk dat ze van de persen zijn gerold na het uiteenvallen van de band wegens financiële onmin tussen de broers Chris en Rich Robinson. Nadat er de afgelopen jaren persingen verschenen van twijfelachtige herkomst, gaat het hier om de eerste officiële reissues, verschenen in de serie Back To Black van platenmaatschappij Universal. Back To Black betekent intussen hoge kwaliteit: stevige hoezen voorzien van het originele artwork en solide, zwaargewicht persingen. Afhankelijk van de capaciteit worden de platen geperst op verschillende plekken: door ons eigen Record Industry, het Duitse Optimal of GZ in Tsjechië.
De Back To Black releases kennen over het algemeen een uitstekende geluidskwaliteit. Meestal gaat het om een verbetering ten opzichte van de originele lp of een eerdere heruitgave. Dat is zeker het geval bij Southern Harmony, Amorica en Three Snakes. Goede keuze om van deze titels dubbel lp’s te maken, met twee à drie nummers per kant. Het zorgt voor een aanmerkelijke klankverbetering vergeleken met de oorspronkelijke lp’s. Alle vier de albums zijn uitgebracht in enkelvoudige hoezen inclusief losbladige vellen met teksten en foto’s. Uitgezonderd Three Snakes, ondanks dat op de hoes diverse fotocredits worden vermeld. Dat had beter gekund, temeer omdat uitgerekend dit album voor het eerst op lp verschijnt.

The Black Crowes – Shake Your Money Maker / The Southern Harmony And Musical Companion / Amorica / Three Snakes And One Charm (American Recordings/Universal)

(eerder gepubliceerd via Vinyl50)

Optreden dEUS verzuipt in galmbak Lambertuskerk

dEUS-041215-9-940x631
foto: Hanneke van Dongen

Bijzonder moment voor “het Paradiso van het zuiden” de Muziekgieterij. De Maastrichtse popzaal organiseerde voor de gelegenheid het experiment popconcert in een kerk. Met dEUS nog wel. Dat kon bijna niet misgaan leek het. Jammer alleen dat de weerbarstige akoestiek van de Lambertuskerk flink onderschat werd.

De aanblik van de achthonderd bezoekers verdeeld over keurige zitplaatsen, niet in houten banken maar in klapstoeltjes, gaf de basiliek als vanouds de sfeer van een kerkdienst. Huidig gebruik van het godshuis? Aan de eredienst onttrokken zoals dat heet. Typisch gebouw. Opgetrokken uit meerdere bouwstijlen waaronder het neoromaans, weelderige muurschilderingen aan het plafond en glas-in-loodramen achter waar ooit het altaar moet hebben gestaan, maar nu dus een podium was gebouwd. Vooraf gaven blauwe en rode belichting op pilaren en ornamenten de kerk van binnen het uiterlijk van een nachtclub. Net als de vlammende kaarsjes in rode cilinderglaasjes, verdeeld tussen de spijlen van het balkon. De gevorderde concertbezoeker zal er van opgekeken hebben.

Tom Barman kondigde aan dat dEUS songs ging spelen die zelden of nooit live aan bod kwamen, de basis voor de huidige Soft Electric Tour. Aangenaam vooruitzicht dus om die wat minder bekende kant van dEUS eens te leren kennen. Elk album van de Belgische band bevat immers momenten van reflectie en bezinning. Dat “soft” viel trouwens reuze mee. Elektrische gitaren waren binnen handbereik, maar bij de geringste aanzet tot meer volume, slipte het klankbeeld volkomen dicht in een brij waarin elke nuance en beleving verdween.

Aan de band lag het niet. Aan de liedjes evenmin. dEUS was naar Maastricht afgereisd om er iets moois van te maken en dat werd het zeker, zij het bij vlagen. Eenmaal gewend aan de galmende akoestiek klonk een aantal songs gaandeweg zelfs fraai gestileerd. In de stilteovergangen van Serpentine werd het ook echt even muisstil in de kerk, alsof meneer pastoor zojuist een donderpreek had gehouden. Maar het experiment popconcert in een kerk is niet voor herhaling vatbaar zonder het treffen van noodgrepen zoals geluiddempende doeken of gordijnen.

dEUS (Lambertuskerk, Maastricht, 4 december 2015)

(eerder gepubliceerd op ZwartGoud)

Recensie: Bob Dylan – The Bootleg Series Vol. 12 1965-1966 The Best Of The Cutting Edge

BDbox1

Meer dan terecht natuurlijk dat de platenmaatschappij van Bob Dylan het belang erkent van zijn archiefopnamen die, zo is inmiddels ruimschoots gebleken, artistiek gezien niet onder doen voor zijn gewone albums. Vanaf de allereerste boxset in de zogeheten Bootleg Series, de eerste verscheen in 1991, verbaast menigeen zich over de hoge kwaliteit van de songs die Dylan, dikwijls om vage redenen, links liet liggen.

Of het nog indrukwekkender kan. Halverwege de jaren zestig was het Dylan menens. Hij ondernam een solotoer door Engeland, gaf per elektrische gitaar de folkbeweging een draai om de oren, toerde uitputtend met een groep muzikanten die nadien bekend werden als The Band en bezocht Andy Warhol in diens kunstenaarsenclave The Factory. Tussendoor vond Dylan ook nog eens de tijd drie lp’s op te nemen: Bringing It All Back Home, Highway 61 Revisited en Blonde On Blonde. De eerste rockplaten met tekstuele diepgang en beeldspraak.

De creatieve stroomversnelling waarin de destijds 24-jarige verkeerde, blijkt eveneens uit de bijna vierhonderd verschillende varianten (takes) die voor de drie albums werden uitgeprobeerd. Een ‘best of’ hiervan staat op deze vinylbox. In tegenstelling tot bijvoorbeeld de Deluxe-cd bevat de 3lp-set namelijk geen tientallen takes van een en hetzelfde nummer, maar horen we van elke bekende song, op een enkele uitzondering na, een nooit eerder verschenen variant of voorbode.

In de wereld van Dylan betekent dit het aanpassen ofwel omgooien van teksten, tempo, dictie, melodie en instrumentatie. Soms rigoureus, dan weer dicht op de versies zoals we die later leerden kennen. Veel curiosa als repetities, demo’s, een verkeerde inzet of uitvoeringen vanachter de piano. Neem zo’n vijfde take van Visions Of Johanna, terloops en onbevangen. In niets het latere beroemde klaaglied. Of de wijze waarop van Just Like A Woman bijna een fuifnummer wordt gemaakt.

Bob Dylan is wel goed maar niet gek. Ondanks dat vrijwel alle ‘alternative takes’ indruk maken zijn de officieel uitgebrachte songs in veel gevallen net iets urgenter, venijniger en muzikaler. Maar dan draai je opeens kant F. Preludes op Blonde On Blonde waar de rock ‘n roll en het spelplezier van af druipt. Slechts een van de vele ontdekkingen die The Best Of The Cutting Edge prijsgeeft. En óf het nog indrukwekkender kan.

In de robuuste slipcase bevinden zich drie platen, twee cd’s en een bijna zestig pagina’s tellend boek in het formaat van een lp hoes. Net als bij de voorgaande edities van de Bootleg Series is ook deze boxset wat betreft verpakking van een intimiderende pracht. De sierlijk vormgegeven binnenhoezen ogen ronduit exotisch. Dylanduiders en direct betrokkenen leveren context en historische interpretatie, geïllustreerd met deels niet eerder gepubliceerde foto’s. Uit het persoonlijke archief van de Nederlandse Dylanverzamelaar Arie de Reus zijn unieke afbeeldingen afgedrukt, waaronder een grote kleurenfoto van een persconferentie in Parijs en een aantal van de singlehoesjes. Belangrijker is natuurlijk de muziek. De opgekrikte opnamen bezitten een dynamisch en helder geluid met veel gevoel voor authenticiteit en luisterbeleving. Overigens staan op de twee bijgevoegde cd’s dezelfde nummers als op de lp’s.

Bob Dylan – The Bootleg Series Vol. 12 1965-1966 The Best Of The Cutting Edge (Columbia/Sony Music)

(eerder gepubliceerd op Vinyl50)

Ontluikende vinylliefde

rsd

De Mega Platen & CD beurs in Utrecht staat bij kenners al jaren in hoog aanzien. Wie er nog nooit is geweest telt eigenlijk niet mee in de wondere wereld van vinyl. Stel je bezoekt voor het eerst deze hoogmis voor liefhebbers en verzamelaars. Hoe ga je te werk? Hoe beoordeel je de prijs van een tweedehands plaat in verhouding tot de kwaliteit?

Simpelweg komt het er natuurlijk op neer hoeveel geld je wilt uitgeven voor een lp. In Utrecht zijn veel prachtplaten te vinden voor weinig geld, maar ook lp’s die met gemak honderden euro’s kosten. Een van de betere voorbereidingen zou kunnen zijn het vooraf maken van een verlanglijstje. Zou kunnen. Want naar gelang interesse, smaak en zelfbeheersing, lees: wanneer emotie een gevecht begint met ratio, kan het zomaar gebeuren dat er platen worden aangeschaft die niet op het lijstje stonden.

Beschouw je de lp niet als bijvangst waarop je favoriete muziek te horen is, maar als gesamtkunstwerk waar jij als bezitter onderdeel van wilt uitmaken, dan moet je beslist verder lezen. Je zult er van opkijken dat er uitgerekend van die ene door jouw gezochte lp meerdere versies in omloop zijn. Vaak zijn er van een en hetzelfde album allerlei hoesvariaties en verschilt de geluidskwaliteit per persing.

Ziehier de beginnende finesses van het fenomeen lp als hebbeding dan wel verzamelobject, én het betreden van het bijna ondoorgrondelijke vinylgilde. Ga bij het zoeken en kopen van tweedehands vinyl altijd uit van de gedachte: niks ligt vast, er zijn geen zekerheden, je zult veel zelf moeten ontdekken. Friedrich Nietzsche, fulltime filosoof en hoeder van goede eigenschappen bij de moderne mens, windt er geen doekje om: “Er bestaan geen feiten, alleen interpretaties”. Vinyl verzamelen is als het leven zelf zeg maar. Soms ligt het doel van de expeditie voor het oprapen, volkomen onverwacht. Gegarandeerd een moment om nooit meer te vergeten. Net als liefde op het eerste gezicht, maar dan op een platenbeurs.

Koester argwaan bij het vinden van een zeldzame lp voor een prijs die opvallend laag is. Onderwerp hoes en plaat aan een extra kritische blik. Om erachter te komen of er sprake is van een illegaal uitgebrachte lp is het raadzaam te letten op de kwaliteit van het drukwerk, de bijlage die er misschien wel bijhoort maar net nu heel toevallig ontbreekt.
Een ander manier om een kopie van een reguliere lp te onderscheiden is het bestuderen van de matrixnummers en letters in de uitloopgroef. Ook de barcode achterop de hoes wil nog wel eens verschillen of zelfs schitteren door afwezigheid. Om hieruit wegwijs te worden dient vooraf natuurlijk enig huiswerk te worden verrichten. Ondanks de wildgroei in de handel van lp’s die zonder toestemming van artiest en platenmaatschappij verschijnen, moet worden gezegd dat vinylkopieën in hoesdruk, persing en geluidskwaliteit de laatste tijd van steeds betere kwaliteit zijn. Platen met in de uitloopgroef de inscriptie The Pirate Press zijn niet illegaal geperst, maar afkomstig van de gelijknamige platenperserij met vestigingen in San Francisco en Tsjechië.

Niet zozeer van toepassing op een platenbeurs, maar toch aardig om hier te vermelden zijn de internationaal gangbare gradaties ter nadere duiding voor de conditie van vinyl en hoes. Mint (nieuw), near mint (zo goed als nieuw) en excellent (in prima staat). De ware verzamelaar spreekt de woorden uit alsof het gaat om de namen van zijn eigen kinderen. Lastiger want vatbaar voor ruime interpretatie, zijn very good, good en fair. Geen hond wil zo genoemd worden. Bij deze drie kun je er zeker van zijn dat er een slecht tot zeer slecht exemplaar op je draaitafel belandt.

BD

Wat je evenmin in verband wilt brengen met vinyl is warp, scheldwoord in wording. Een lp die helaas allesbehalve concentrisch is geperst. De naald danst lichtjes over de plaat heen en weer, de pianist klinkt alsof ie een paar flesjes teveel op heeft. Inderdaad, vinyl kan leiden tot irritaties. Het zal iedere verzamelaar meer dan eens gebeuren dat een lp op de draaitafel behoorlijk blijkt te kraken, terwijl ie in de al dan niet strategisch verlichte winkel er nog zo piekfijn glanzend uitzag.

Vooruit, voor sommigen kan vinylkraak de authenticiteit van de muziek verhogen. Dat op een oude jazzplaat saxofonist Charlie Parker wordt begeleid door een gezellig knetterend kampvuur. Dan zijn er nog de platen met hairlines, oppervlakkige streepjes die worden veroorzaakt door het in- en uitschuiven van een papieren binnenhoes. Over het algemeen zijn ze zonder bijgeluiden probleemloos af te spelen. Overigens kunnen lp’s het beste worden bewaard in hoezen met geplastificeerde binnenvoering.

Tijdens het bladeren in de tweedehands vinylbakken zijn geregeld hoezen te vinden met een afgeknipt hoekje, perforatie of inkeping. Hierbij handelt het om slecht verkochte platen die door platenmaatschappijen zijn teruggenomen en in restpartijen voor een lagere prijs opnieuw werden aangeboden; voorzien van een zogenaamde cut-out. Dit gebeurde met name met Amerikaanse lp’s uit de zeventiger jaren, zoals bekend het vinyltijdperk.

Aanmaker van acute gelukshormonen is een begrip dat in de vinylwereld met veel ontzag wordt uitgesproken: originele persing. Website Discogs biedt doorgaans uitkomst in het onderscheid maken van originele en latere uitgaven. Meestal wordt het begrip echter te pas en vooral te onpas gebuikt. We zeiden het al. Niks ligt vast, er zijn geen zekerheden, je zult veel zelf moeten ontdekken. Een originele lp van het label Blue Note herkennen, is zelfs voor de meest doorgewinterde platenkoper een hele klus. Al wordt het nog zo graag van de daken geschreeuwd, ga er gerust van uit dat er in ons land weinig mensen zijn die zich eigenaar kunnen noemen van een oorspronkelijke Amerikaanse Blue Note lp.

Tot slot. Het is een misverstand te denken dat een originele versie altijd beter klinkt dan een heruitgave. De laatste jaren verschijnen er fraai verzorgde reissues die aanmerkelijk verbeterd zijn ten opzichte van de eerste persing. Veel platenmaatschappijen en artiesten maken er extra werk van om de oorspronkelijk uitgebrachte opnamen op te krikken voor vers vinyl. Luister maar eens naar de “faithfully restored” 20th Anniversary Editions van de Beastie Boys platen Paul’s Boutique, Ill Communication en Check Your Head. Alsof het drietal vanuit de luidsprekers terstond de huiskamer in bezit neemt. Zij snappen dat het draaien van plaatjes elke keer weer een feestje zou moeten zijn, want You Gotta Fight For Your Right To Party.

(eerder gepubliceerd via Vinly50)